Cuộc gặp tại Phòng Bầu dục hôm thứ Năm giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đã xuất hiện khoảnh khắc bất ngờ khi ông Trump bất ngờ nhắc đến cuộc tập kích Trân Châu Cảng năm 1941 để đáp lại câu hỏi về việc Mỹ không báo trước cho các đồng minh trước khi tấn công Iran.

Khi một phóng viên hỏi tại sao Washington không thông báo cho Tokyo và các đồng minh châu Âu trước chiến dịch quân sự nhắm vào Iran, ông Trump quay sang bà Takaichi với nụ cười và nói: “Ai hiểu rõ về sự bất ngờ hơn Nhật Bản chứ? Tại sao bà không nói cho tôi biết về Trân Châu Cảng?” Bà Takaichi mím môi và liếc nhìn các cố vấn ngồi bên cạnh, cho thấy rõ bà coi đây là một tình huống khó xử chứ không phải lời nói đùa.

Câu nói của ông Trump vừa gợi lại cuộc tấn công của Nhật Bản vào Mỹ trong Thế chiến II vừa phơi bày thái độ tùy tiện của ông đối với việc thông báo cho đồng minh về các chiến dịch quân sự lớn. Đây cũng là ví dụ mới nhất về việc một nhà lãnh đạo nước ngoài bị rơi vào thế bị động khi hội kiến tại Nhà Trắng với ông Trump – người có thói quen tận dụng những cuộc gặp như vậy để ép buộc nhượng bộ hoặc chỉ trích chính sách của đối tác là đi ngược lại lợi ích Mỹ.

Trước đó, ông Trump đã nói với báo giới rằng Nhật Bản “thực sự đang nỗ lực hết mình” – một lời khen ngợi mà ông nói là khác hẳn so với các đồng minh NATO. Ông cũng cho biết bà Takaichi đang làm một “công việc tuyệt vời” và nhắc lại sự ủng hộ của Washington đối với kế hoạch tăng cường quân đội của Tokyo, nhằm đối phó với sức mạnh ngày càng lớn của Trung Quốc.

Tuy vậy, chuyến thăm vốn dĩ đã chứa đựng nhiều khó khăn ngay từ đầu. Nhật Bản chịu những ràng buộc pháp lý nghiêm ngặt theo hiến pháp, khiến việc tham gia trực tiếp vào xung đột vũ trang là vấn đề nghi vấn về mặt pháp lý. Cuộc chiến tại Iran cũng không được lòng dân ở quê nhà, buộc bà Takaichi phải cân bằng giữa cam kết đồng minh và áp lực nội địa.

Tại cuộc họp báo sau hội đàm, bà Takaichi cho biết đã giải thích với ông Trump về các giới hạn pháp lý đó và nêu khả năng cử tàu quét mìn hoặc triển khai các hành động hỗ trợ khác sau khi lệnh ngừng bắn được thiết lập. Nhật Bản nhập khẩu hơn 90% dầu thô từ Trung Đông, khiến quốc gia này đặc biệt dễ bị tổn thương trước sự tăng vọt của giá năng lượng – điều đang đe dọa đẩy cao chi phí sinh hoạt trong nước.

Về kinh tế, hai nước công bố một loạt thỏa thuận năng lượng và đầu tư lớn. GE Vernova và Hitachi sẽ xây dựng các lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ tại Tennessee và Alabama với tổng chi phí lên tới 40 tỷ USD. Mỹ và Nhật Bản cũng nhất trí triển khai dự án xây dựng cơ sở sản xuất khí tự nhiên tại Pennsylvania trị giá tới 17 tỷ USD và một dự án tương tự tại Texas khoảng 16 tỷ USD. Trước đó một tháng, Tokyo đã công bố khoản đầu tư tổng hợp 36 tỷ USD vào một trạm xuất khẩu dầu, nhà máy điện khí và cơ sở sản xuất kim cương tổng hợp tại Mỹ. Các thỏa thuận này nằm trong khuôn khổ quỹ đầu tư 550 tỷ USD được thành lập năm ngoái như một phần của thỏa thuận đình chiến thuế quan giữa hai nước.

Trung Quốc cũng là ẩn số hiện hữu xuyên suốt chuyến thăm. Ông Trump tiết lộ chuyến thăm Bắc Kinh dự kiến vào cuối tháng đã bị hoãn khoảng một tháng rưỡi để ông tập trung vào cuộc chiến, đồng thời cho biết sẽ khen ngợi Nhật Bản trong các cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình. Trong khi đó, căng thẳng Tokyo–Bắc Kinh đang leo thang sau khi bà Takaichi gợi ý Nhật Bản có thể hỗ trợ Đài Loan nếu xảy ra xung đột. Trung Quốc đáp trả bằng các cảnh báo du lịch và biện pháp kiểm soát xuất khẩu nhắm vào Nhật Bản. Tokyo hiện dựa vào hiệp ước an ninh chung với Mỹ để răn đe cả Bắc Kinh lẫn Bình Nhưỡng.​​​​​​​​​​​​​​​​