Giới chức tại Washington cho biết ý tưởng này được ông Trump nhắc đến trong các cuộc trao đổi nội bộ, như một cách mở rộng ảnh hưởng năng lượng của Mỹ trên phạm vi toàn cầu. Theo cách nhìn của ông, việc kiểm soát dòng chảy dầu mỏ từ Tehran có thể tạo ra đòn bẩy đáng kể trong các cuộc thương lượng với Bắc Kinh, quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng.

Trong một phát biểu tại Nhà Trắng, ông Trump nói rằng nếu có cơ hội, Mỹ nên nắm quyền đối với nguồn dầu của Iran. Ông cho rằng đây là tài sản có thể mang lại lợi ích kinh tế lớn, đồng thời giúp củng cố vị thế địa chính trị. Tuy vậy, các quan chức Nhà Trắng nhấn mạnh chưa có kế hoạch cụ thể nào được đưa ra và mọi kịch bản vẫn dừng ở mức thảo luận.

Ý tưởng này xuất hiện trong bối cảnh tuyến vận tải năng lượng quan trọng qua eo biển Hormuz đang bị gián đoạn. Đây là khu vực trung chuyển khoảng một phần năm nguồn cung dầu và khí hóa lỏng toàn cầu. Khi hoạt động vận tải qua eo biển bị hạn chế, giá năng lượng tăng mạnh, kéo theo lo ngại về lạm phát và tăng trưởng tại nhiều nền kinh tế, đặc biệt ở châu Á.

Một số quan chức Mỹ cho rằng nếu kiểm soát được nguồn cung từ Iran, Washington có thể gây sức ép gián tiếp lên Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới. Khi nguồn cung bị siết chặt, chi phí năng lượng tăng cao sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất và tăng trưởng của nền kinh tế này.

Tuy nhiên, giới phân tích nhận định kế hoạch kiểm soát ngành dầu mỏ Iran sẽ đối mặt nhiều rào cản. Về mặt pháp lý, đây là vấn đề nhạy cảm liên quan đến chủ quyền quốc gia và luật pháp quốc tế. Về mặt quân sự, việc duy trì hiện diện dài hạn tại Trung Đông đòi hỏi nguồn lực lớn, trong khi dư luận trong nước Mỹ ngày càng thận trọng với các can dự kéo dài ở nước ngoài.

Bên cạnh đó, các cuộc khảo sát cho thấy nhiều người dân Mỹ mong muốn chính quyền nhanh chóng giảm mức độ can dự vào xung đột, trong bối cảnh giá xăng trong nước tăng cao. Điều này khiến mọi quyết định leo thang đều phải cân nhắc đến yếu tố chính trị nội bộ.

Ở chiều ngược lại, Trung Quốc dường như đã chuẩn bị cho kịch bản gián đoạn nguồn cung năng lượng trong thời gian dài. Bắc Kinh tích cực xây dựng kho dự trữ chiến lược, đồng thời thúc đẩy sản xuất trong nước và đa dạng hóa nguồn nhập khẩu. Giới quan sát cho rằng cách tiếp cận thận trọng này giúp Trung Quốc giảm thiểu tác động từ các cú sốc bên ngoài.

Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan cũng đưa ra cảnh báo rằng thị trường toàn cầu hiện vẫn chưa phản ánh đầy đủ rủi ro từ cuộc xung đột. Theo ông, các nhà đầu tư có thể đang đánh giá thấp kịch bản xấu nhất, trong đó gián đoạn năng lượng kéo dài gây ra những hệ lụy sâu rộng đối với kinh tế thế giới.

Từ cuối tháng Hai, khi xung đột lan rộng, giá dầu đã tăng mạnh trong khi thị trường chứng khoán toàn cầu chỉ điều chỉnh ở mức tương đối hạn chế. Diễn biến này cho thấy sự chênh lệch giữa phản ứng của thị trường tài chính và thực tế rủi ro địa chính trị.

Đối với các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng như Singapore, tác động là đặc biệt rõ rệt. Quốc gia này gần như nhập khẩu toàn bộ nhiên liệu và phụ thuộc lớn vào khí đốt để sản xuất điện. Khi giá năng lượng tăng, chi phí sản xuất và sinh hoạt đều chịu áp lực, kéo theo nguy cơ lạm phát gia tăng.

Trong bối cảnh đó, nhiều chính phủ tại châu Á đã bắt đầu chuẩn bị cho kịch bản kéo dài bất ổn, từ việc tìm kiếm nguồn cung thay thế đến xây dựng các biện pháp hỗ trợ kinh tế trong nước. Các chuyên gia cho rằng nếu tình hình không sớm được kiểm soát, cú sốc năng lượng lần này có thể lan rộng, ảnh hưởng đến tăng trưởng toàn cầu trong những tháng tới.

Dù vậy, câu hỏi lớn vẫn là liệu ý tưởng kiểm soát dầu mỏ Iran có được hiện thực hóa hay không. Cho đến nay, Nhà Trắng vẫn chưa đưa ra tín hiệu cho thấy đây là một lựa chọn chính sách cụ thể. Trong khi đó, mọi động thái tại Trung Đông đều tiếp tục được theo dõi sát sao, khi khu vực này vẫn là điểm nóng có thể định hình cục diện năng lượng và kinh tế thế giới trong thời gian tới.