Tổng thống Donald Trump tuyên bố vào tối thứ Sáu rằng lực lượng Mỹ đã tấn công các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg -một hòn đảo then chốt -và đe dọa sẽ mở rộng các đợt tấn công sang cơ sở hạ tầng năng lượng nếu Tehran can thiệp vào hoạt động quá cảnh qua Eo biển Hormuz -tuyến đường thủy hẹp nối Vịnh Ba Tư với thế giới bên ngoài. Giao thông qua Hormuz gần như đã tê liệt hoàn toàn kể từ khi chiến tranh nổ ra, và lãnh tụ tối cao Iran tuyên bố tuần trước rằng eo biển này nên tiếp tục bị phong tỏa nếu xung đột không chấm dứt.

Theo từng ngày trôi qua, tác động của cuộc xung đột lên thị trường dầu mỏ ngày càng trở nên gay gắt hơn. Trong khi các quốc gia có khả năng đang chạy đua tìm giải pháp thay thế cho Hormuz, cuộc xung đột đã tạo ra một sự gián đoạn nguồn cung khổng lồ, đẩy giá dầu thực tế và giá nhiên liệu tăng vọt.

Iran tuyên bố rằng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ tại đảo Kharg sẽ dẫn đến các hành động trả đũa nhằm vào các cơ sở năng lượng có liên quan đến Mỹ trong khu vực.

Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, hoạt động bốc xếp tại trung tâm Fujairah đã bị gián đoạn sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào rạng sáng thứ Bảy, cắt đứt các chuyến hàng qua tuyến xuất khẩu duy nhất của nước này trong khi Eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa. Hoạt động tại đây đã nối lại vào Chủ nhật.

"Tôi không nghĩ thị trường sẽ phản ứng tích cực trước những diễn biến mới nhất này," ông Tim Waterer, nhà phân tích thị trường trưởng tại KCM Trade, nhận định. "Tôi dự đoán sẽ có một khởi đầu đầy lo âu cho tuần này khi số phận của đảo Kharg còn chưa rõ ràng, do tầm quan trọng của nó đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu."

Giá dầu chuẩn Brent đã tăng 11% trong tuần trước, chạm mức cao 119,50 USD/thùng -gần mức đỉnh từng thấy sau khi Nga xâm lược Ukraine -trước khi đóng cửa ngay trên mức 103 USD. Đây là tuần biến động nhất đối với loại dầu chuẩn châu Âu này kể từ khi hợp đồng tương lai bắt đầu được giao dịch vào năm 1988.

"Chúng ta vẫn đang lao vút trên đường cao tốc với tốc độ chóng mặt, ở làn ngoài cùng bên trái, mà chưa thấy bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy khi nào có thể rẽ vào lối ra," ông Stephen Schork, nhà sáng lập Schork Group Inc. tại Radnor, Pennsylvania, ví von, và cho biết ông sẽ không ngạc nhiên nếu giá dầu mở cửa trên 117 USD/thùng, thậm chí "có thể còn cao hơn mức đó."

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã cảnh báo rằng sự gián đoạn nguồn cung dầu lần này là chưa từng có tiền lệ, và các nước thành viên đã đồng ý tuần trước xả 400 triệu thùng từ dự trữ khẩn cấp để cố gắng kiềm chế đà tăng giá.

Giao thông qua Hormuz vẫn gần như đứng yên kể từ khi chiến sự bắt đầu, chỉ có một số ít tàu thuyền -chủ yếu là tàu Trung Quốc và Iran -qua lại. Gần đây nhất là hai tàu chở khí hóa lỏng (LPG) hướng đến Ấn Độ và một tàu chở dầu do Hy Lạp điều hành.

Tổng thống Trump đã tăng cường lời kêu gọi vào cuối tuần để mở lại tuyến đường huyết mạch này, cho biết các chiến hạm sẽ "hy vọng" được triển khai đến khu vực để hỗ trợ tàu thương mại đi qua. Ông đề nghị Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Anh cử tàu đến. Tuy nhiên, Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright cho biết Hải quân Mỹ chỉ có thể bắt đầu hộ tống tàu chở dầu qua Hormuz vào cuối tháng này.

Với Hormuz thực tế bị đóng cửa, các cơ sở lưu trữ ở Vịnh đã chứa đầy, buộc một số nhà sản xuất phải cắt giảm sản lượng. Saudi Arabia, cường quốc trong khu vực, đang đẩy mạnh vận chuyển qua một tuyến đường ống xuyên quốc gia đến bờ biển Biển Đỏ, với khả năng cho phép xuất khẩu khoảng 5 triệu thùng/ngày.

Sự gián đoạn đang lan rộng ra ngoài dầu thô: Ấn Độ đã bắt đầu phân phối khí đốt cho các ngành công nghiệp, chi phí nhiên liệu máy bay tăng vọt, và tình trạng thiếu hụt khí tự nhiên có nguy cơ hạn chế sản xuất phân bón -với các quốc gia châu Á nghèo hơn chịu thiệt hại nặng nề nhất. Tại Mỹ, giá xăng và diesel bán lẻ cũng đã tăng mạnh.

Đảo Kharg là cơ sở thiết yếu đối với Tehran khi nó xử lý phần lớn các lô hàng dầu thô của Iran. Trong khi Tổng thống Trump tuyên bố các cơ sở quân sự ở đây đã bị "xóa sổ hoàn toàn," hãng thông tấn Fars của Iran cho biết hoạt động xuất khẩu vẫn tiếp tục bình thường sau vụ tấn công.

"Trong khi xuất khẩu dầu thô từ đảo Kharg của Iran vẫn tiếp tục, các nhà đầu tư vẫn đang chờ đợi sự xuống thang của cuộc xung đột," ông Giovanni Staunovo, nhà phân tích hàng hóa tại UBS Group AG, nhận xét. "Với dòng chảy dầu qua Eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế, xu hướng ít kháng cự nhất đối với giá dầu vẫn là đi lên."