Tuy nhiên, theo một phân tích mới của Bloomberg Economics, nếu niềm tin của nhà đầu tư vào AI đột ngột sụp đổ, nền kinh tế thế giới có thể đối mặt với cú sốc lớn tương tự thời kỳ bong bóng dot-com, làm mất khoảng 1.600 tỉ USD GDP toàn cầu.

Theo Bloomberg Economics, rủi ro lớn nhất không nằm ở bản thân công nghệ AI mà ở tốc độ tăng quá nhanh của dòng vốn, định giá doanh nghiệp và kỳ vọng của nhà đầu tư. Dù nhiều công ty AI đang ghi nhận doanh thu và lợi nhuận tăng mạnh, lịch sử cho thấy các cuộc cách mạng công nghệ thường đi kèm những giai đoạn đầu cơ quá mức trước khi thị trường điều chỉnh.

Để đánh giá tác động của một kịch bản tiêu cực, nhóm nghiên cứu đã sử dụng mô hình phân tích SHOK và giả định chỉ số S&P 500 giảm 20%, tương đương khoảng một nửa mức lao dốc khi bong bóng internet vỡ năm 2000. Trong kịch bản này, thị trường chứng khoán giảm mạnh sẽ kéo theo sự suy giảm niềm tin, khiến các doanh nghiệp và nhà đầu tư đồng loạt cắt giảm chi tiêu và đầu tư.

Theo mô hình, các công ty xây dựng trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI sẽ tạm dừng hoặc thu hẹp kế hoạch mở rộng. Chi tiêu vốn toàn cầu liên quan đến AI có thể giảm khoảng 3% mỗi năm. Khi giá tài sản lao dốc, các hộ gia đình cũng có xu hướng thắt chặt chi tiêu vì cảm thấy tài sản của mình bị thu hẹp, trong khi doanh nghiệp hạn chế tuyển dụng và tỷ lệ thất nghiệp gia tăng.

Tác động sẽ đặc biệt nghiêm trọng tại Mỹ, nơi đang dẫn đầu làn sóng đầu tư AI. Bloomberg Economics ước tính nếu cú sốc xảy ra vào đầu năm tới, tăng trưởng GDP Mỹ năm 2027 có thể giảm từ khoảng 2% xuống chỉ còn 0,4%. Nền kinh tế thậm chí có thể trải qua hai quý tăng trưởng âm liên tiếp, tiến sát ngưỡng suy thoái.

Bên cạnh Mỹ, những nền kinh tế hưởng lợi trực tiếp từ nhu cầu chip AI cũng nằm trong nhóm dễ tổn thương nhất. Đài Loan, nơi đặt trụ sở của nhà sản xuất chip hàng đầu thế giới TSMC, có thể mất khoảng 4% GDP. Hàn Quốc, quê hương của Samsung Electronics và SK Hynix, có thể chứng kiến GDP giảm hơn 2% nếu nhu cầu chip phục vụ AI suy yếu mạnh.

Trung Quốc và châu Âu được đánh giá ít phụ thuộc hơn vào làn sóng AI hiện nay nên tác động sẽ nhẹ hơn. Tuy nhiên, hai khu vực này vẫn chịu ảnh hưởng khi người tiêu dùng Mỹ giảm chi tiêu và tâm lý bi quan lan rộng trên thị trường toàn cầu. Tổng cộng, GDP thế giới có thể giảm khoảng 1,3%, tương đương 1.600 tỉ USD, con số lớn hơn cả quy mô nền kinh tế Thụy Sĩ.

Dù vậy, Bloomberg Economics không cho rằng một cuộc khủng hoảng tài chính kiểu năm 2008 sẽ xảy ra. Theo mô hình, cú sốc AI có đặc điểm gần với bong bóng dot-com hơn là cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Hệ thống ngân hàng sẽ chịu áp lực từ nợ xấu gia tăng và bất ổn thị trường, nhưng không nhất thiết dẫn đến sự đổ vỡ dây chuyền. Trong bối cảnh tăng trưởng giảm tốc và lạm phát hạ nhiệt, Fed nhiều khả năng sẽ phải cắt giảm lãi suất từ ba đến bốn lần để hỗ trợ nền kinh tế.

Dù cảnh báo về rủi ro bong bóng, Bloomberg Economics nhấn mạnh AI vẫn có thể mang lại những thay đổi sâu rộng cho nền kinh tế trong dài hạn. Tuy nhiên, giống như đường sắt, điện hay internet trước đây, những công nghệ mang tính cách mạng thường cần nhiều năm, thậm chí nhiều thập niên, để chuyển hóa thành mức tăng năng suất rõ ràng cho toàn xã hội.

Nói cách khác, câu hỏi không chỉ là AI có thay đổi thế giới hay không, mà còn là liệu kỳ vọng của thị trường hiện nay có đang đi nhanh hơn khả năng tạo ra giá trị thực của công nghệ này hay không. Nếu khoảng cách đó trở nên quá lớn, một cú điều chỉnh mạnh có thể gây tác động vượt xa lĩnh vực công nghệ và lan ra toàn bộ nền kinh tế toàn cầu.