Trong thông báo hôm thứ Hai rằng John Ternus sẽ kế nhiệm Tim Cook làm giám đốc điều hành của Apple trong năm nay, hội đồng quản trị công ty đã thể hiện rõ một thông điệp: Chúng tôi là một công ty phần cứng và chúng tôi chọn người làm phần cứng.

Đó là một thông điệp định vị, đặc biệt đáng được nhắc lại khi năm 2026 đánh dấu 50 năm thành lập Apple. Đây cũng là thời điểm mà công ty cùng hàng triệu người hâm mộ kỳ vọng vào một quá trình chuyển giao quyền lực êm đềm. Ternus gia nhập Apple từ năm 2001, từng bước đi lên để trở thành phó chủ tịch cấp cao phụ trách kỹ thuật phần cứng vào năm 2021. Ông sẽ tiếp quản một doanh nghiệp đang rất vững mạnh nhưng đồng thời phải đối mặt với những câu hỏi lớn về cách thích ứng với kỷ nguyên điện toán mới do AI dẫn dắt.

Ternus sẽ thừa hưởng một trong những canh bạc lớn nhất trong lịch sử Thung lũng Silicon gần đây. Khác với nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu khác, Apple không chọn cách chi thêm hàng trăm tỉ USD để xây dựng trung tâm dữ liệu hay tuyển dụng các nhà nghiên cứu AI hàng đầu với mức lương vượt trội. Thay vào đó, công ty tập trung giữ vai trò cửa ngõ dẫn vào các dịch vụ mới, đặt cược vào chất lượng và khả năng sinh lời lâu dài của các thiết bị.

Một số ý kiến cho rằng cách tiếp cận này khiến Apple dễ bị tổn thương. Nhưng cũng có người xem đây là sự thận trọng đặc trưng của Tim Cook, và giờ đây hậu quả của chiến lược đó sẽ thuộc về người kế nhiệm. Việc Ternus được thăng chức cho thấy Apple đang tiếp tục củng cố hướng đi mà Cook đã lựa chọn, nhưng đó là một chiến lược cần được phát triển mạnh mẽ và nhanh chóng hơn nữa.

Apple có thể không cần trở thành công ty dẫn đầu trong việc phát triển các mô hình AI tiên phong, vốn đòi hỏi mức chi phí khổng lồ. Tuy nhiên, công ty cũng không thể để các thiết bị của mình trở nên lỗi thời. Các nỗ lực về AI của công ty từng bị cản trở bởi sự thiếu tập trung và thay đổi nhân sự. Những tính năng AI từng được công bố rầm rộ đã bị trì hoãn vì kỹ sư không thể khiến chúng hoạt động ổn định. Apple thậm chí phải tìm đến Google để cải thiện trợ lý ảo Siri chưa thể hoạt động được như kỳ vọng.

Nhiệm vụ của Ternus là đảm bảo rằng đây chỉ là những khó khăn tạm thời, và thập kỷ tới sẽ là giai đoạn xây dựng một nền tảng AI vững chắc cùng chiến lược hệ sinh thái đủ mạnh trước khi đối thủ kịp củng cố vị thế, theo nhận định của chuyên gia Francisco Jeronimo từ IDC.

Ternus và đội ngũ của ông sẽ phải theo dõi sát sao các sáng kiến có thể thách thức vị thế thống trị của Apple, như sự hợp tác giữa OpenAI và cựu giám đốc thiết kế Apple Jony Ive để phát triển một thiết bị AI, hay tham vọng của Meta Platforms trong lĩnh vực kính thông minh. Nhờ nền tảng mà Tim Cook đã xây dựng, Apple vẫn có lợi thế lớn với hơn hàng chục năm kinh nghiệm sản xuất hàng tỉ thiết bị chất lượng cao. Đối thủ đáng gờm hơn có thể đến từ Samsung hoặc Huawei, nhưng lợi thế về phần mềm của Apple vẫn được duy trì cho đến nay.

Kinh nghiệm của Ternus với các dòng AirPods và Apple Watch giúp ông có lợi thế trong thời kỳ điện toán ngày càng mang tính “xung quanh”, khi màn hình không còn đóng vai trò là trung tâm nữa. Thách thức then chốt là làm mới hệ điều hành iOS, và điều chỉnh nó sao cho phù hợp với kỷ nguyên AI. “Tôi chắc chắn vẫn sẽ trực tiếp tham gia vào công việc,” Ternus chia sẻ với đội ngũ của mình trong một bản ghi nhớ vào thứ Hai.

Lần xuất hiện chính thức đầu tiên của Ternus trên cương vị CEO nhiều khả năng sẽ gắn liền với việc ra mắt thế hệ iPhone mới. Sau giai đoạn tăng trưởng chậm lại, dòng sản phẩm này được kỳ vọng sẽ tăng hơn 15% trong năm nay. Chu kỳ sản phẩm mới cũng được cho là sẽ bao gồm một thiết bị màn hình gập, vốn đã được chờ đợi từ lâu và có thể có giá rất cao, mở ra một bước tiến mới cho dòng iPhone.

Trong khi đó, MacBook Neo phiên bản giá rẻ đã tạo nên hiệu ứng mạnh trên thị trường. Sản phẩm này đưa một nhóm người dùng mới, những người mua laptop tiết kiệm chi phí, đến gần hơn với hệ sinh thái Apple. Đây là bước đi giúp Apple mở rộng tầm ảnh hưởng với thế hệ người dùng trẻ, tương tự như thời kỳ iPod trước đây.

Quá trình giới thiệu Ternus với công chúng cũng đã bắt đầu. Ông gần đây đảm nhận vai trò dẫn dắt các hoạt động truyền thông liên quan đến dòng Neo. Tuy nhiên, chưa rõ Ternus sẽ phản ứng thế nào trước những áp lực chính trị mà Tim Cook từng phải đối mặt dưới thời Tổng thống Donald Trump. Người từng được ông Trump gọi đùa là “Tim Apple” đã cho thấy sự khéo léo trong việc giúp công ty vượt qua các vấn đề như thuế quan hay yêu cầu sản xuất.

Và “John Apple” sẽ bước vào một môi trường lạ lẫm khi phải xử lý bài toán dịch chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc. Ông ít nhất sẽ có thể dựa vào kinh nghiệm của Tim Cook trong vai trò chủ tịch điều hành, người nhiều khả năng sẽ tiếp tục đóng vai trò ngoại giao chính, giúp Ternus tập trung nhiều hơn vào điều hành nội bộ.

Cổ phiếu Apple gần như đi ngang trong phiên giao dịch sau giờ. Với một cuộc chuyển giao CEO mang tính bước ngoặt, lần thứ bảy trong lịch sử Apple, phản ứng này có thể xem là sự chấp thuận thận trọng dành cho Ternus.

Trong suốt giai đoạn đó, Cook vẫn thường xuyên bị so sánh và cho rằng ông không phải là một thiên tài như Steve Jobs. Tuy nhiên, điều đó vốn là một tiêu chuẩn quá cao. Di sản của Jobs là đổi mới và sáng tạo ở mức mang tính biểu tượng. Di sản của Cook là sự ổn định, năng lực vận hành và khả năng giữ cho cỗ máy khổng lồ mang tên Apple vận hành trơn tru. Đó là hai phong cách khác nhau, nhưng đều đầy thách thức. Và giờ đây “ngọn đuốc” sẽ được trao cho một người đàn ông của phần cứng.