Tăng trưởng của nền kinh tế trong những thập kỷ tiếp theo không nằm ở câu chuyện mở rộng quy mô, mà là củng cố nội lực, thậm chí ở góc độ lãnh đạo doanh nghiệp, phải dũng cảm từ bỏ những điều không còn phù hợp để tập trung nguồn lực cho những lĩnh vực tạo ra nhiều giá trị hơn. 

Đây là ý chính xuyên suốt phiên thảo luận “Việt Nam trong kỷ nguyên mới” ở sự kiện The Year Ahead 2026 do Bloomberg Businessweek Vietnam tổ chức hôm 10.4 vừa qua.

Cuộc trò chuyện có sự tham gia của bà Nguyễn Thị Trà My, tổng giám đốc, đồng sáng lập Pan Group, cùng ông Cao Hoài Dương, chủ tịch HĐQT công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) và ông Lương Việt Quốc, nhà sáng lập kiêm CEO Real-time Robotics. 

Áp lực và bài toán tái cấu trúc năng lượng

“Kinh doanh xăng dầu hiện tại như đang đi trên tàu lượn siêu tốc (roller coaster), điều đó để cho thấy nền kinh tế của chúng ta phụ thuộc rất nhiều vào nhiên liệu hoá thạch,” chủ tịch HĐQT PVOIL Cao Hoài Dương ví von khi nói về áp lực chuyển đổi của doanh nghiệp. 

Nhiên liệu hoá thạch, như ông Dương phân tích phụ thuộc nhiều vào tình hình địa kinh tế. Mục tiêu tăng trưởng hai con số của quốc gia ở thời điểm bình thường đã khó, muốn tăng trưởng trong bối cảnh phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu hoá thạch còn khó hơn. 

Chủ tịch HĐQT PVOIL thừa nhận, câu chuyện đa dạng nguồn năng lượng, đổi mới nguồn cung năng lượng ở doanh nghiệp nơi ông điều hành giờ đây không đơn thuần là vì các yếu tố môi trường, mà mục tiêu xa hơn chính là giảm bớt sự phụ thuộc và năng lượng hoá thạch. “Trước đây nói năng lượng tái tạo là câu chuyện môi trường. Còn bây giờ là câu chuyện ổn định năng lượng,” ông nhấn mạnh.

Quá trình đa dạng hoá nguồn năng lượng mới tại PVOIL đã được triển khai từ năm 2018 khi họ bắt tay với đối tác để phát triển trạm sạc xe điện tại hệ thống các cây xăng của PVOIL.

Tính tới thời điểm hiện tại, ông Dương ước tính họ có hơn 500 cây xăng kết hợp với trạm sạc. Điều này hỗ trợ doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phục vụ cả nhu cầu của khách hàng đi xe điện, bên cạnh xe xăng. 

Trong bối cảnh đó, chiến lược không còn là tối ưu vận hành hiện tại, mà là tái cấu trúc toàn diện: đa dạng hóa nguồn năng lượng, giảm phụ thuộc vào dầu mỏ và chuyển dịch sang mô hình “dịch vụ năng lượng”.

Nông nghiệp: ngôn ngữ mới là giá trị, không phải sản lượng

Nếu năng lượng là nền tảng vận hành, thì nông nghiệp là nơi Việt Nam phải tái định nghĩa lại về định nghĩa giá trị.

“Trước đây người ta nghĩ tăng trưởng là làm nhiều hơn, bán nhiều hơn. Nhưng với PAN hôm nay, tăng trưởng mới không còn là nhiều hơn, mà là tốt hơn,” nữ tướng của PAN Group mở đầu phần chia sẻ của mình. 

Bà My ví von, với cùng một đồng vốn, cùng một héc ta đất trồng lúa hay ao nuôi tôm, cùng một chuỗi sản xuất, đội ngũ PAN tạo ra những hạt gạo năng suất, giá trị cao hơn, những con tôm con cá khỏe mạnh, được chế biến sâu, xuất khẩu được sang những thị trường khó tính nhất, mang lại giá trị cao hơn cho đất nước. 

Bà My cho biết, khi sản phẩm tốt hơn và trở nên đáng tiền hơn, người mua sẵn sàng trả giá cao hơn, và đây là cách nâng cấp giá trị của một chuỗi sản xuất nông nghiệp. 

"An ninh lương thực hôm nay không còn là câu chuyện có đủ gạo để ăn, mà là có một hệ thống đủ thông minh, minh bạch và bền vững để nuôi được người nông dân, nuôi được đất và nuôi được tương lai," bà My khẳng định. 

Công nghệ: R&D và ứng dụng tương ứng với tỷ lệ 80-20 

Trong khi đó, ở trụ cột công nghệ, câu chuyện lại xoay quanh một lựa chọn chiến lược: Đầu tư vào nghiên cứu hay đẩy mạnh ứng dụng. Câu trả lời được ông Lương Việt Quốc đưa ra dứt khoát: “R&D đóng góp 80% vào thành công của doanh nghiệp.” 

Lãnh đạo Real-time Robotics tiết lộ doanh nghiệp mất sáu năm gần như không tăng trưởng vì dồn toàn bộ nguồn lực vào nghiên cứu (R&D), nhưng hiện tại công ty đã được vài quỹ đầu tư định giá khoảng 100 triệu USD. “Chúng tôi hướng tới mục tiêu trở thành kỳ lân trong 3 năm tới,” CEO Real-time Robotics chia sẻ. 

Những năm gần như không tăng trưởng về doanh thu đã mang lại trái ngọt cho đội ngũ Realtime Robotics khi sản phẩm của họ có những điểm vượt trội so với thế giới. Ông Quốc ví von drone nói chung có thể gấp nhỏ đi ba lần, nhưng phát minh của Real-time Robotics có thể gấp nhỏ đi 14 lần. 

Tương tự, đa phần các con drone trên thế giới có 1 camera dưới bụng, nhưng drone do người Việt sản xuất có thể có tới 4 camera. Những sản phẩm này, theo ông Quốc đều là kết quả của quá trình đầu tư mạnh mẽ cho R&D. 

Người sáng lập Real-time Robotics ví von làm R&D chính là giai đoạn đi thăm dò mỏ, và ngày mà đội ngũ phát hiện ra mỏ chính là ngày đội ngũ tạo ra được một sản phẩm hay phát minh.

Đối với việc ứng dụng, ông Quốc miêu tả đó tương tự như khai thác mỏ, và đó cũng là lý do phần đầu tư cho ứng dụng chỉ nên ở mức xấp xỉ 20%. “Tìm ra được mỏ là yếu tố quan trọng nhất, sau khi tìm ra mỏ, việc chúng ta tiếp tục khai thác hay bán đi là lựa chọn của chúng ta, nhưng nếu không tìm ra được mỏ, đó là thất bại,” ông Quốc nói. 

Động lực mới dẫn dắt tăng trưởng: Chất lượng, công nghệ và thay đổi 

Thông điệp của cả ba diễn giả gặp nhau ở một điểm chung về động lực tăng trưởng mới: Tăng trưởng trong giai đoạn mới sẽ không đến từ mở rộng, mà từ nâng cấp.

Đó là nâng cấp cấu trúc năng lượng để giảm phụ thuộc, nâng cấp nông nghiệp để tạo giá trị cao hơn, và nâng cấp công nghệ để sở hữu năng lực lõi.

Quan trọng hơn cả sự nâng cấp, là tính linh hoạt trong một thế giới biến động, nơi những cú sốc có thể xảy ra chỉ trong vài ngày như ông Cao Hoài Dương thú thật điều ông quan tâm nhất sau khi ra khỏi sự kiện là "xem diễn biến giá dầu ngày mai thế nào." 

Nữ tướng của PAN Group Nguyễn Thị Trà My thẳng thắn khẳng định doanh nghiệp muốn tăng trưởng hãy “dũng cảm từ bỏ những gì cảm thấy sai để nghĩ về con đường dài hạn và tạo ra nhiều giá trị hơn.”