Cổ phiếu SpaceX tăng phiên thứ ba liên tiếp trong ngày thứ Ba, vượt Amazon để trở thành doanh nghiệp có giá trị vốn hóa lớn thứ năm thế giới.

Cổ phiếu chốt phiên tăng 4,8%, đưa vốn hóa thị trường lên 2,65 ngàn tỉ USD, cao hơn khoảng 8 tỉ USD so với Amazon. Trong phiên, vốn hóa của công ty tên lửa và AI do Elon Musk kiểm soát từng vượt Microsoft để tạm thời trở thành doanh nghiệp có giá trị lớn thứ tư thế giới.

Ít nhất một phần đà tăng kể từ khi niêm yết đến từ lượng cổ phiếu SpaceX được tự do giao dịch tương đối hạn chế. Chỉ khoảng 4,2% số cổ phiếu có thể giao dịch trong ngày đầu tiên. Điều này khiến cổ phiếu biến động mạnh hơn và dễ xuất hiện những đợt tăng giảm lớn có thể nhanh chóng làm thay đổi giá trị vốn hóa thị trường.

“Đó là một yếu tố. Chúng ta đang nói về một công ty có lượng cổ phiếu lưu hành tự do rất hạn chế so với con số vốn hóa được nhắc đến trên thị trường,” Angelo Kourkafas, chiến lược gia đầu tư toàn cầu cấp cao tại Edward Jones, cho biết.

Đà tăng của cổ phiếu SpaceX, hiện cao hơn 49% so với mức giá IPO 135 USD, cho thấy nhu cầu ổn định từ nhà đầu tư và giúp xoa dịu lo ngại rằng đợt IPO kỷ lục này quá lớn để thị trường hấp thụ. Diễn biến đó cũng mở đường cho các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng tiềm năng trong năm nay của những đối thủ AI như Anthropic và OpenAI, hai công ty được kỳ vọng có định giá quanh mốc 1.000 tỉ USD.

SpaceX thông báo hôm thứ Ba rằng công ty đã chính thức đạt thỏa thuận mua lại Cursor trong thương vụ định giá startup viết mã bằng AI này ở mức 60 tỉ USD. Theo hồ sơ công bố, các nhà đầu tư của Cursor sẽ có quyền nhận cổ phiếu SpaceX dựa trên giá trị vốn chủ sở hữu ngầm định của Cursor.

Các nhà đầu tư cá nhân cũng là động lực quan trọng thúc đẩy đà tăng ban đầu của cổ phiếu. Theo dữ liệu từ Vanda Research, trong hai ngày giao dịch đầu tiên, nhóm nhà đầu tư này đã mua lượng cổ phiếu SpaceX tương đương toàn bộ lượng cổ phiếu họ mua trên thị trường chứng khoán Mỹ trong cả tuần trước đó.

Dù nằm trong nhóm doanh nghiệp giá trị nhất thế giới, doanh thu của SpaceX vẫn thấp hơn rất nhiều so với các tập đoàn vốn hóa siêu lớn khác. Công ty ghi nhận doanh thu 18,7 tỉ USD trong năm 2025, trong khi Microsoft đạt 281,7 tỉ USD và Amazon gần 717 tỉ USD.

Ngày thứ Ba cũng đánh dấu thời điểm các hợp đồng quyền chọn của SpaceX bắt đầu được giao dịch trên những sàn như Cboe Global Markets và Nasdaq. Sự kiện này có thể làm gia tăng biến động của cổ phiếu. Các sàn giao dịch quyền chọn khác, gồm những đơn vị thuộc NYSE của Intercontinental Exchange và Miami International Holdings, cũng được dự báo sẽ niêm yết sản phẩm này vào đầu tuần tới.

Khi nhà giao dịch mua quyền chọn mua, các nhà tạo lập thị trường ở phía đối ứng thường phòng ngừa rủi ro bằng cách mua lượng cổ phiếu tương ứng với mức độ tiếp xúc của các công cụ phái sinh đó. Mức độ tiếp xúc này tăng lên khi cổ phiếu đi lên, có thể buộc các nhà tạo lập thị trường phải mua thêm cổ phiếu để cân bằng vị thế, từ đó tiếp tục thúc đẩy đà tăng giá.

Hơn 1,6 triệu hợp đồng quyền chọn đã được giao dịch khi các nhà đầu tư đổ tiền vào những cược rằng cổ phiếu SpaceX sẽ tiếp tục đi lên.

“Lượng cổ phiếu lưu hành tự do chắc chắn là một phần nguyên nhân. Việc được đưa vào các chỉ số cũng đang đến gần, biến các quỹ đầu tư thụ động thành những người buộc phải mua cổ phiếu trong khi nguồn cung có thể giao dịch dưới 5%. Nhu cầu mang tính cơ học gặp nguồn cung cực thấp sẽ khuếch đại mọi biến động giá,” Dave Mazza, giám đốc điều hành Roundhill Financial, nhận định.

Nasdaq đã thay đổi quy định để cho phép cổ phiếu của các doanh nghiệp khổng lồ như SpaceX được gia nhập chỉ số nhanh hơn. Công ty có thể được đưa vào chỉ số trong vài tuần tới. Điều đó sẽ hỗ trợ giá cổ phiếu vì các quỹ mô phỏng chỉ số sẽ buộc phải mua cổ phiếu SpaceX. Trong khi đó, S&P Dow Jones Indices quyết định giữ nguyên quy định hiện hành, không cho phép các công ty mới IPO gia nhập chỉ số nhanh hơn, đồng nghĩa SpaceX sẽ chưa thể lập tức được đưa vào S&P 500.

Dù vậy, giới quan sát thị trường cho rằng cổ phiếu có thể đối mặt áp lực giảm giá lớn hơn khi những người trong nội bộ được phép bán thêm cổ phần sau khi các thỏa thuận hạn chế chuyển nhượng, còn gọi là lock up, bắt đầu hết hiệu lực. Nhóm cổ phiếu đầu tiên sẽ đủ điều kiện giao dịch sau khi SpaceX công bố báo cáo lợi nhuận đầu tiên, trong đó một phần phụ thuộc vào diễn biến giá cổ phiếu tại thời điểm đó. Riêng toàn bộ số cổ phần của Musk sẽ bị hạn chế giao dịch trong năm đầu tiên kể từ ngày niêm yết.

“Chúng ta sẽ chưa biết mức giá cân bằng thực sự cho đến khi các thỏa thuận lock up dần hết hiệu lực sau báo cáo lợi nhuận quý II và nguồn cung thực tế gặp nhu cầu hiện tại,” Mazza nói.

— Với sự hỗ trợ của Bernard Goyder