Việc SpaceX và OpenAI cùng tiến gần hơn tới kế hoạch IPO đang tạo ra một trong những phép so sánh đáng chú ý nhất tại Thung lũng Silicon: hai công ty công nghệ có tham vọng định giá nghìn tỉ USD nhưng theo đuổi những mô hình kinh doanh hoàn toàn khác nhau.

Theo các nguồn tin thị trường, SpaceX có thể hướng tới mức định giá khoảng 1.500 tỉ USD khi niêm yết, trong khi định giá gần nhất của OpenAI trên thị trường tư nhân vào khoảng 852 tỉ USD. Cả hai đều được xem là những biểu tượng mới của làn sóng AI và công nghệ tương lai, song giới đầu tư đánh giá SpaceX đang sở hữu nền tảng kinh doanh vững chắc hơn.

OpenAI từng tạo ra lợi thế tiên phong với ChatGPT, nhưng hiện phải đối mặt áp lực ngày càng lớn từ Google Gemini, Claude của Anthropic và hàng loạt mô hình AI khác. Trong khi đó, SpaceX gần như không có đối thủ ngang tầm trong lĩnh vực phóng tên lửa thương mại và mạng internet vệ tinh quỹ đạo thấp.

Giới phân tích cho rằng hào phòng thủ cạnh tranh của SpaceX hiện sâu hơn đáng kể so với OpenAI.

Năm 2025, SpaceX ghi nhận doanh thu khoảng 18,7 tỉ USD, cao hơn mức 13,1 tỉ USD của OpenAI. Dù cả hai con số vẫn khá nhỏ nếu so với những tập đoàn nghìn tỉ USD trên S&P 500, SpaceX được đánh giá có khả năng tạo lợi nhuận rõ ràng hơn nhờ mô hình kinh doanh đã được thương mại hóa tương đối ổn định.

Động lực doanh thu lớn nhất của SpaceX hiện đến từ Starlink - dịch vụ internet vệ tinh toàn cầu. Mảng này được cho là đóng góp phần lớn doanh thu và đạt biên lợi nhuận hoạt động gần 40% trong năm ngoái.

Để xây dựng Starlink, SpaceX phải tự phát triển năng lực phóng vệ tinh lên quỹ đạo - một công việc đòi hỏi chi phí khổng lồ và rào cản công nghệ rất cao. Công ty hiện vận hành khoảng 9.600 vệ tinh Starlink, vượt xa quy mô của bất kỳ đối thủ nào trên thị trường.

Ngoài internet vệ tinh, mảng phóng tên lửa tiếp tục là lợi thế chiến lược của SpaceX. Công ty được cho là chiếm hơn 80% tổng khối lượng hàng hóa đưa lên quỹ đạo toàn cầu kể từ năm 2023.

Dù chương trình tên lửa Starship vẫn tiêu tốn lượng vốn lớn và chưa hoàn thiện hoàn toàn, chuyến bay thử gần đây được xem là bước tiến quan trọng trong tham vọng đưa con người lên sao Hỏa của Elon Musk.

Theo nhiều chuyên gia, ngay cả khi Starship tiếp tục gặp trục trặc kỹ thuật, khoảng cách công nghệ của SpaceX với phần còn lại của ngành công nghiệp vũ trụ vẫn rất lớn.

Trong khi đó, OpenAI lại đối mặt một bài toán khác: Chi phí AI tiên phong ngày càng đắt đỏ trong khi lợi thế cạnh tranh giảm dần.

Các mô hình AI thế hệ mới cần lượng vốn đầu tư khổng lồ cho trung tâm dữ liệu, chip xử lý và điện toán đám mây. Giới quan sát cho rằng doanh thu hiện tại của OpenAI vẫn chưa đủ để bù đắp tốc độ đốt tiền của cuộc đua AI.

Khác với OpenAI, Google có thể sử dụng lợi nhuận từ quảng cáo và điện toán đám mây để tài trợ cho AI. Anthropic cũng đang tăng trưởng nhanh và được đánh giá có khả năng tiến tới lợi nhuận sớm hơn.

Một chi tiết đáng chú ý là SpaceX gần đây đã bắt đầu cho Anthropic thuê năng lực tính toán AI thay vì chỉ phục vụ các dự án nội bộ của Elon Musk. Động thái này vừa giúp SpaceX tạo thêm nguồn doanh thu mới, vừa cho thấy ngay cả Elon Musk cũng không muốn đặt cược toàn bộ tương lai vào cuộc đua AI tạo sinh.

Giới đầu tư hiện xem SpaceX là doanh nghiệp có cấu trúc kinh doanh đa dạng và ổn định hơn OpenAI. Trong khi AI vẫn là thị trường tăng trưởng nhanh nhưng cạnh tranh khốc liệt, lĩnh vực tên lửa và internet vệ tinh của SpaceX hiện vẫn gần như chưa có đối thủ đủ sức cạnh tranh trực diện.

Nếu IPO thành công với mức định giá như kỳ vọng, SpaceX có thể trở thành một trong những công ty công nghệ giá trị nhất thế giới và củng cố vị thế của Elon Musk trong nhóm doanh nhân có ảnh hưởng lớn nhất toàn cầu.