Tập đoàn SoftBank đã vượt Toyota Motor để trở thành doanh nghiệp có giá trị vốn hóa lớn nhất Nhật Bản trong phiên giao dịch ngày thứ Hai. Cột mốc này phản ánh sức nóng của làn sóng AI toàn cầu và đánh dấu sự thay đổi lớn trong trật tự doanh nghiệp tại nền kinh tế lớn thứ ba thế giới.

Cổ phiếu của tập đoàn công nghệ do tỉ phú Masayoshi Son lãnh đạo tăng 14% tại Tokyo, đưa giá trị vốn hóa thị trường của SoftBank vượt Toyota lần đầu tiên trong hơn hai thập kỷ. Theo cách tính vốn hóa bao gồm cả cổ phiếu quỹ, lần gần nhất SoftBank đạt được điều này chỉ diễn ra trong thời gian ngắn vào đỉnh cao của bong bóng Internet tại Nhật Bản năm 2000.

Đà tăng mạnh đã giúp cổ phiếu SoftBank tăng hơn 90% từ đầu năm đến nay, đưa giá trị thị trường của công ty vượt 48 ngàn tỉ yen. Con số này cao hơn mức khoảng 46 ngàn tỉ yen của Toyota. Trong cùng thời gian, cổ phiếu Toyota giảm hơn 10%.

Sự thay đổi vị thế giữa hai tập đoàn cho thấy thị hiếu của nhà đầu tư đang dịch chuyển rất nhanh sang các doanh nghiệp hưởng lợi từ làn sóng đầu tư AI. Diễn biến này cũng phản ánh sự khác biệt ngày càng lớn trong triển vọng của hai biểu tượng doanh nghiệp Nhật Bản, khi ngành ô tô chịu sức ép từ các yếu tố kinh tế vĩ mô và căng thẳng địa chính trị, còn cơn sốt AI tiếp tục lan rộng.

“Đây là một sự kiện mang tính bước ngoặt, tượng trưng cho cơn bùng nổ AI,” Kazuhiro Sasaki, trưởng bộ phận nghiên cứu tại Phillip Securities Japan, nhận định. “Những điều kiện đặc biệt đang hình thành xung quanh kỳ vọng về các đợt IPO quy mô lớn tại Mỹ,” ông nói, cho rằng điều đó đang thúc đẩy dòng vốn dịch chuyển.

Nhà sản xuất chip nhớ Kioxia của Nhật Bản hiện cũng có giá trị vốn hóa quanh mức 40 ngàn tỉ yen, trở thành doanh nghiệp giá trị thứ ba tại Nhật Bản và vượt Mitsubishi UFJ. Công ty chuyên sản xuất chip NAND flash dự kiến lợi nhuận trong quý hiện tại sẽ vượt tổng lợi nhuận của cả 12 tháng kết thúc vào tháng 3, nhờ nhu cầu lưu trữ dữ liệu khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu AI.

Cổ phiếu SoftBank tăng mạnh trong phiên thứ Hai khi nhóm doanh nghiệp liên quan đến AI đồng loạt đi lên trên khắp châu Á, trở thành yếu tố đóng góp lớn nhất cho chỉ số Topix. Trong khi đó, Toyota là cổ phiếu gây áp lực giảm mạnh nhất lên chỉ số này.

Cổ phiếu SoftBank liên tục đi lên kể từ khi xuất hiện thông tin vào tháng trước rằng hai công ty nổi bật trong danh mục đầu tư của tập đoàn là OpenAI và SB Energy đang chuẩn bị cho khả năng niêm yết tại Mỹ. SoftBank đã cam kết đầu tư gần 65 tỉ USD vào đơn vị phát triển ChatGPT và dự kiến sẽ nắm khoảng 13% cổ phần vào tháng 10.

Tâm lý nhà đầu tư đối với SoftBank đã thay đổi đáng kể, gạt sang một bên những lo ngại trước đó rằng sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ Anthropic, Google thuộc Alphabet và xAI của Elon Musk có thể làm suy yếu vị thế thống trị của OpenAI.

Giá trị định giá của SoftBank còn được hỗ trợ bởi đà tăng của Arm Holdings, công ty thiết kế chip thuộc tập đoàn, sau báo cáo kết quả kinh doanh của Nvidia. Nhà đầu tư cũng ngày càng tin tưởng rằng nhu cầu AI sẽ tiếp tục lan rộng sang nhiều ngành kinh tế.

Nếu loại trừ cổ phiếu quỹ, giá trị vốn hóa của SoftBank thực tế đã vượt Toyota từ tháng trước. Khác với Mỹ, thị trường Nhật Bản thường tính cả cổ phiếu quỹ vào vốn hóa doanh nghiệp, dù nhiều nhà phân tích vẫn loại bỏ yếu tố này khi so sánh trên phạm vi toàn cầu.

Ở chiều ngược lại, cổ phiếu Toyota suy giảm từ đầu năm và tiếp tục mất giá trong bối cảnh kinh tế vĩ mô xấu đi. Căng thẳng liên quan đến cuộc xung đột với Iran đã đẩy giá dầu tăng cao, làm chi phí nhiên liệu tăng và ảnh hưởng đến nhu cầu mua ô tô.

Triển vọng tăng trưởng của ngành ô tô cũng đang chịu áp lực lớn khi các hãng xe phải trải qua quá trình chuyển đổi tốn kém sang xe điện, đồng thời tích hợp ngày càng nhiều phần mềm vào sản phẩm.

“SoftBank đã tập trung nguồn lực quản lý vào các lĩnh vực liên quan đến AI và tận dụng thành công đà tăng của ngành công nghệ trên toàn cầu,” Tomo Kinoshita, chiến lược gia thị trường toàn cầu tại Invesco Asset Management Japan, cho biết. “Trong khi đó, Toyota chịu tác động từ giá dầu tăng do cuộc chiến với Iran, khiến chi phí sử dụng xe cao hơn và gây sức ép lên nhu cầu ô tô toàn cầu.”

Dù ông Kinoshita cho rằng khoảng cách định giá giữa hai công ty có thể thu hẹp trở lại vào cuối năm nếu giá dầu giảm và hỗ trợ nhu cầu ô tô, triển vọng dài hạn vẫn nghiêng về nhóm công nghệ.

“Trong dài hạn, các doanh nghiệp liên quan đến AI nhiều khả năng sẽ được định giá cao hơn,” ông Kinoshita nói. “Sự hiện diện của họ trên thị trường chứng khoán Nhật Bản sẽ tiếp tục ngày càng mạnh mẽ.”

— Với sự hỗ trợ của Mayumi Negishi