Châu Á đang đối mặt với một mối đe dọa mới đối với lạm phát, bên cạnh cú sốc giá dầu. Hiện tượng El Niño sắp quay trở lại với nền nhiệt tăng cao và thời tiết khô hạn từ Ấn Độ đến New Zealand, kéo theo nguy cơ giá thực phẩm leo thang.

Các số liệu mới nhất cho thấy lạm phát tại phần lớn châu Á đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm, chủ yếu do chi phí vận tải, logistics và điện nước đi lên. Philippines và Pakistan ghi nhận mức tăng mạnh nhất, với lạm phát lần lượt vượt 7% và 11%.

“Lạm phát thực phẩm tại châu Á sẽ tăng trong năm 2026,” Adam Ahmad Samdin của Oxford Economics nhận định. “Sự kết hợp giữa rủi ro địa chính trị, gián đoạn trên thị trường phân bón và bất ổn khí hậu cho thấy rủi ro lạm phát thực phẩm nhìn chung nhiều khả năng vẫn ở mức cao trong các quý tới.”

Theo Samdin, tình hình có thể còn tồi tệ hơn nếu các chính phủ áp dụng hạn chế xuất khẩu để bảo vệ nguồn cung lương thực trong nước, tương tự giai đoạn 2022 và 2023 sau khi cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine nổ ra cùng với thời tiết cực đoan ở một số quốc gia.

Các nhà kinh tế cảnh báo áp lực tăng giá thực phẩm có thể chỉ thực sự rõ nét từ nửa cuối năm, do đợt tăng mạnh gần đây của giá phân bón vì xung đột Trung Đông cần thêm thời gian để phản ánh vào giá thực phẩm.

“Nếu các điều kiện khác giữ nguyên và thời tiết diễn biến xấu như dự báo, nửa cuối năm 2026 có thể chứng kiến áp lực lạm phát lớn hơn,” nhóm kinh tế gia Bank of America do Rahul Bajoria dẫn đầu viết trong một báo cáo tập trung vào Đông Nam Á.

Những lo ngại này đã bắt đầu xuất hiện trên thị trường trái phiếu khu vực, khi chỉ số lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của tám nền kinh tế mới nổi tại châu Á đã tăng hơn 80 điểm cơ bản kể từ khi xung đột Iran bùng phát.

IMF dự báo lạm phát có thể tăng thêm tới 4 điểm phần trăm vào năm sau, trong khi Ngân hàng Phát triển châu Á nâng dự báo CPI khu vực năm nay lên 5,2%, thay vì 3,6% trước đó.

Philippines được xem là một trong những quốc gia dễ bị tổn thương nhất do phụ thuộc lớn vào nhập khẩu thực phẩm và nhiên liệu. Lạm phát tháng trước cao hơn nhiều so với dự báo của giới kinh tế và vượt xa mục tiêu 3% của ngân hàng trung ương, ngay cả trước khi El Niño chính thức xuất hiện. Dữ liệu công bố hôm thứ Năm cho thấy chi tiêu tiêu dùng suy yếu đã kéo tăng trưởng kinh tế xuống mức chậm nhất hơn một thập kỷ, nếu loại trừ giai đoạn đại dịch.

Ngân hàng Trung ương Philippines cho biết trong tuần này rằng họ sẵn sàng hành động, trong khi các nhà kinh tế nhận định nước này có thể phải tăng lãi suất mạnh và ngoài lịch họp thông thường để theo kịp lạm phát dù điều đó có nguy cơ khiến nền kinh tế chững lại.

Tại Indonesia, nơi tăng trưởng kinh tế quý I đạt mức cao nhất ba năm, hoạt động kinh tế có thể giảm tốc trong thời gian tới khi El Niño kéo dài mùa khô và tạo thêm rủi ro đi xuống.

Trong khi đó, sản lượng thủy điện suy giảm tại Ấn Độ, Việt Nam và một số khu vực của Trung Quốc do El Niño có thể khiến các nước này phụ thuộc nhiều hơn vào than đá và khí tự nhiên, từ đó đẩy giá điện tăng cao.

Trong nhóm các nền kinh tế mới nổi châu Á, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ cảnh báo mùa mưa yếu hơn bình thường có thể ảnh hưởng đến năng suất cây trồng và khiến giá thực phẩm leo thang. Mùa mưa là yếu tố đặc biệt quan trọng với sản lượng nông nghiệp của nước này. Các nhà kinh tế dự báo lạm phát sẽ vượt 5% trong năm tài khóa bắt đầu từ ngày 1.4, cao hơn mức dự báo 4,6% của RBI. Thời tiết nóng hơn cũng có thể khiến nông dân phải sử dụng nhiều hệ thống tưới chạy bằng diesel hơn, trong khi các hộ gia đình tăng cường dùng điều hòa nhiệt độ, tiếp tục làm chi phí leo thang.

Citigroup đã hạ dự báo tăng trưởng của Ấn Độ xuống 6,6% từ mức 7,1% cho năm 2027 và cho rằng RBI sẽ tiếp tục giữ nguyên lãi suất. Tuy vậy, theo chuyên gia kinh tế Radhika Rao của DBS Bank, lạm phát tại nước này có nguy cơ hứng chịu “cú đòn kép” nếu El Niño làm gián đoạn mùa mưa năm nay.

Pakistan cũng nằm trong nhóm dễ bị tổn thương. Ngân hàng trung ương nước này bất ngờ nâng lãi suất hồi tháng 4 nhằm kiểm soát lạm phát đã tăng lên hai chữ số và được dự báo sẽ duy trì ở mức cao.

Ngược lại, tác động đối với các nền kinh tế giàu hơn ở châu Á có thể tương đối hạn chế, do rổ CPI đa dạng hơn và phụ thuộc nhiều vào dịch vụ, giúp giảm bớt ảnh hưởng từ cú sốc thực phẩm và năng lượng. Chi phí bảo hiểm chỉ đóng vai trò thứ yếu.

Dù vậy, tác động từ lạm phát sẽ ngày càng khó phớt lờ. Hiện tại, Singapore, nền kinh tế đang hưởng lợi từ làn sóng tăng trưởng nhờ AI, được dự báo vẫn duy trì lạm phát ổn định.

Tại Nhật Bản, đợt tăng giá thực phẩm gần đây đang khiến lạm phát trở nên “dai dẳng hơn”, theo Bloomberg Economics. Giá gạo, mặt hàng thiết yếu của người dân Nhật, vẫn tăng 6,8% trong tháng 3 dù đã hạ nhiệt so với tháng trước. Bloomberg Economics cho rằng áp lực giá mạnh hơn có thể khiến Ngân hàng Trung ương Nhật Bản nâng lãi suất ngay trong tháng 6, thậm chí trước khi rủi ro từ El Niño thực sự xuất hiện.

Ở Hàn Quốc, nơi lãi suất cơ bản được giữ ở mức 2,5% từ tháng 7 năm ngoái, Giám đốc đầu tư Brian Quartarolo của Anahata Capital Management nhận định ngân hàng trung ương nước này có thể đang “đi sau đường cong” trong chính sách tiền tệ khi rủi ro lạm phát ngày càng gia tăng.

— Với sự hỗ trợ của Randy Thanthong-Knight