Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tối 14.5 tuyên bố Washington không yêu cầu Trung Quốc hỗ trợ xử lý vấn đề Iran, trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang và nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz ngày càng lớn.

Phát biểu với báo giới, ông Rubio cho biết Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tìm được “tiếng nói chung” về việc duy trì ổn định tại eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu.

Theo Ngoại trưởng Mỹ, cả Washington và Bắc Kinh đều phản đối khả năng Iran sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời cùng bày tỏ quan ngại trước nguy cơ quân sự hóa eo biển chiến lược nối Vịnh Ba Tư với biển Arab.

Trung Quốc cũng phản đối đề xuất áp dụng cơ chế thu phí đối với tàu thương mại đi qua Hormuz, kế hoạch được cho là đang được Iran cân nhắc như một phần trong chiến lược kiểm soát tuyến vận tải này. Đây cũng là lập trường mà Mỹ nhiều lần nhấn mạnh trong các cuộc trao đổi ngoại giao gần đây.

Ông Rubio đồng thời cảnh báo Tehran không nên cho rằng sự chia rẽ chính trị trong nội bộ Mỹ sẽ khiến Washington nhượng bộ trong đàm phán. “Iran không nên hiểu sai tranh luận chính trị tại Mỹ như dấu hiệu cho thấy họ có thể ép buộc Tổng thống Trump chấp nhận một thỏa thuận bất lợi”, ông nói.

Những phát biểu của Ngoại trưởng Mỹ được đưa ra khi tình hình tại eo biển Hormuz trở nên đặc biệt căng thẳng. Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lực lượng hải quân nước này đã chuyển hướng khoảng 70 tàu thương mại và vô hiệu hóa bốn tàu khác trong quá trình thực thi lệnh phong tỏa hàng hải nhằm bảo đảm an ninh khu vực.

Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã cho phép hàng chục tàu thương mại đi qua eo biển trong vòng 24 giờ, bao gồm nhiều tàu thuộc sở hữu của Trung Quốc.

Các động thái này phản ánh chiến thuật mới của Tehran tại Hormuz. Giới quan sát nhận định Iran hiện chưa tìm cách đóng hoàn toàn eo biển, thay vào đó muốn thiết lập cơ chế kiểm soát và điều phối tàu thuyền dưới sự giám sát trực tiếp của IRGC. Mô hình này được truyền thông Iran mô tả là “phương trình mới” về quản lý hàng hải trong khu vực.

Song song với căng thẳng trên biển, xung đột quân sự giữa Israel và các lực lượng đồng minh của Iran tiếp tục lan rộng.

Hezbollah ngày xác nhận đã pháo kích hai vị trí quân sự của Israel ở miền nam Lebanon nhằm đáp trả các cuộc không kích mà nhóm này cáo buộc Tel Aviv tiến hành nhằm vào nhiều ngôi làng Lebanon.

Theo Hezbollah, mục tiêu bao gồm căn cứ Balat mới được Israel thiết lập cùng một điểm tập trung quân sự tại Rashaf. Quân đội Israel chưa bình luận về tuyên bố này.

Cùng ngày, Iran lên án điều mà Tehran gọi là sự “thông đồng” giữa Israel và một số quốc gia Arab vùng Vịnh sau khi truyền thông Israel đưa tin Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã bí mật thăm Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Văn phòng Thủ tướng Israel cho biết ông Netanyahu có chuyến thăm kín tới UAE để trao đổi về hợp tác an ninh và tình hình khu vực giữa lúc chiến sự với Iran tiếp diễn. Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao UAE phủ nhận thông tin này và tuyên bố quan hệ với Israel “không dựa trên các thỏa thuận bí mật”.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo bất kỳ quốc gia nào “cấu kết với Israel” chống lại Tehran sẽ phải chịu trách nhiệm trước những hậu quả phát sinh từ cuộc xung đột hiện nay.

Căng thẳng giữa Iran và Israel cũng lan sang mặt trận pháp lý và truyền thông. Chính phủ Israel ngày 14.5 thông báo sẽ khởi kiện báo The New York Times vì tội phỉ báng sau khi tờ báo Mỹ đăng bài điều tra cáo buộc binh lính và cai ngục Israel có hành vi bạo lực tình dục đối với người Palestine bị giam giữ.

Thủ tướng Netanyahu và Ngoại trưởng Gideon Saar gọi bài viết là “một trong những lời nói dối ghê tởm và xuyên tạc nhất từng được xuất bản chống lại Nhà nước Israel trong báo chí hiện đại”.

Trong khi đó, The New York Times khẳng định cuộc điều tra dựa trên lời khai của 14 người Palestine ở Bờ Tây, gồm cả nam giới và phụ nữ, những người nói họ từng bị binh lính hoặc người định cư Israel tấn công tình dục.

Diễn biến mới cho thấy cuộc khủng hoảng Trung Đông đang mở rộng trên nhiều mặt trận, từ quân sự, ngoại giao đến truyền thông và pháp lý. Mỹ và Trung Quốc hiện duy trì đồng thuận nhất định về việc bảo đảm an ninh hàng hải tại Hormuz, song các cuộc đụng độ giữa Israel, Hezbollah và Iran tiếp tục đẩy khu vực tới nguy cơ đối đầu sâu rộng hơn.