Điểm khác biệt lớn nhất là khách hàng quan trọng nhất của ngành AI tương lai có thể không phải người tiêu dùng đại chúng, mà là bộ máy an ninh quốc gia.

Sự thay đổi này đang dần xuất hiện khi các mô hình AI thế hệ mới ngày càng mạnh hơn và tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn. Theo giới phân tích, các hệ thống AI tiên tiến hiện đã có khả năng phát hiện lỗ hổng bảo mật mạng, hỗ trợ tấn công hạ tầng số hoặc tạo ra các nguy cơ an ninh ở quy mô lớn. Điều đó khiến các công ty AI bắt đầu hạn chế phổ biến rộng rãi những mô hình mạnh nhất của họ.

Tác giả bài bình luận ví điều này với ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ thời Chiến tranh Lạnh. Khi đó, các tập đoàn hàng không như McDonnell Douglas có thể bán máy bay dân dụng cho toàn thế giới, nhưng các dòng chiến đấu cơ như A,4 hay F,4 chỉ được cung cấp cho những đối tác được chính phủ Mỹ phê duyệt. Theo lập luận này, AI tiên tiến cũng đang đi vào quỹ đạo tương tự.

Trong nhiều năm qua, kể từ khi OpenAI ra mắt ChatGPT vào cuối năm 2022, thị trường quen với mô hình phổ cập công nghệ AI cho đại chúng thông qua các gói thuê bao giá rẻ. Tuy nhiên, các nhà phát triển AI ngày càng nhận thấy những mô hình mạnh nhất có thể tạo ra rủi ro vượt khỏi phạm vi thương mại thông thường.

Theo bài viết, sẽ không tồn tại một “thị trường đại chúng” cho những hệ thống AI có thể gây ra khủng hoảng tài chính, hỗ trợ chiến tranh mạng quy mô lớn hoặc tạo ra các mối đe dọa sinh học. Thay vào đó, các công ty AI nhiều khả năng sẽ trở thành các nhà thầu chính phủ, tương tự mô hình của ngành quốc phòng và hàng không vũ trụ.

Điều này cũng đồng nghĩa cấu trúc doanh thu của ngành AI tương lai có thể khác xa các “ông lớn internet” như Google, Meta Platforms hay Amazon. Các công ty internet trước đây phát triển chủ yếu nhờ người tiêu dùng và quảng cáo số. Trong khi đó, AI tiên tiến có thể phụ thuộc ngày càng nhiều vào hợp đồng chính phủ, quân đội và các cơ quan an ninh.

Bài viết cho rằng đây là yếu tố mà nhà đầu tư cần đặc biệt chú ý khi hàng loạt công ty AI chuẩn bị IPO trong thời gian tới.

Một ví dụ nổi bật là đế chế công nghệ của Elon Musk. Theo bài bình luận, ông Musk đang xây dựng một hệ sinh thái AI tích hợp trải rộng từ SpaceX, xAI, nền tảng X cho tới Tesla. Trong đó, SpaceX vốn đã là một nhà thầu lớn của chính phủ Mỹ.

Song song đó, Anthropic, công ty phát triển mô hình AI Mythos, cũng được dự báo có thể IPO trong tương lai gần. Khác với hệ sinh thái đa ngành của Musk, Anthropic được mô tả là doanh nghiệp tập trung thuần túy vào phát triển AI và nhấn mạnh yếu tố “AI an toàn”.

Theo tác giả, cả hai mô hình đều đang bước vào một “thử nghiệm khổng lồ” về kinh doanh, chính trị và quan hệ với chính phủ. Các công ty AI sẽ không còn hoạt động trong môi trường tự do như các startup internet đầu những năm 2000, mà phải thích nghi với các giới hạn pháp lý, yêu cầu an ninh quốc gia và áp lực địa chính trị ngày càng lớn.

Một điểm đáng chú ý khác là AI đang dần trở thành một vấn đề chiến lược quốc gia, đặc biệt trong cạnh tranh Mỹ, Trung. Bài viết cho rằng điều này sẽ khiến chính phủ can thiệp sâu hơn vào việc kiểm soát công nghệ, cấp quyền sử dụng và giám sát hoạt động của các công ty AI.

Với nhà đầu tư, điều đó đồng nghĩa giá trị của các doanh nghiệp AI tương lai sẽ không chỉ phụ thuộc vào tăng trưởng người dùng hay doanh thu quảng cáo, mà còn phụ thuộc vào quan hệ với chính phủ, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn an ninh và vị trí trong chuỗi công nghệ chiến lược quốc gia.

Theo tác giả, bài học từ kỷ nguyên internet có thể không còn phù hợp. Những người mua cổ phiếu AI trong tương lai sẽ bước vào một thị trường mà “bộ máy an ninh quốc gia là đối tác lớn nhất trên mọi bước đường”.