Kỳ vọng lạm phát mà Trung Quốc chờ đợi từ lâu có thể cuối cùng đã đến gần. Diễn biến này làm dấy lên kỳ vọng rằng lợi nhuận doanh nghiệp sẽ phục hồi và thị trường chứng khoán có thêm động lực tăng trưởng.

Trước hết, giá hàng hóa tăng do xung đột với Iran được dự báo sẽ giúp cải thiện lợi nhuận ở nhiều lĩnh vực, từ năng lượng, vật liệu đến thiết bị khai khoáng và hạ tầng điện. Đồng thời, lạm phát tăng có thể giúp doanh nghiệp lấy lại quyền định giá sau nhiều năm cạnh tranh khốc liệt.

Tuy nhiên, câu hỏi then chốt là liệu doanh nghiệp và người tiêu dùng có xóa bỏ được tâm lý giảm phát, kỳ vọng giá cả tiếp tục đi xuống, để chuyển sang tin vào khả năng phục hồi tăng trưởng hay không. Trong khi các nhà đầu tư trông đợi sự phục hồi trên diện rộng ở tất cả các ngành trước khi xác định thị trường đã chạm đáy, nhưng việc chỉ số giá xuất xưởng dần ổn định cùng chiến dịch "chống cuốn nội" (anti-involution - hiểu ngắn gọn là chống cạnh tranh mang tính hủy diệt, hướng tới phát triển bền vững hơn) của Bắc Kinh nhằm kiềm chế cạnh tranh quá mức cho thấy lạm phát có thể là một cú hích, thay vì là mối đe dọa như đối với phần còn lại của thế giới.

Trong bối cảnh đó, bà Qian Su, giám đốc quản lý đầu tư khu vực châu Á tại Indosuez Wealth Management, cho biết công ty vẫn ưu tiên phân bổ vào Trung Quốc. Theo bà, ngoài năng lượng, các lĩnh vực tài chính như ngân hàng và bảo hiểm cũng có thể hưởng lợi. Bà nhận định diễn biến này đi ngược với phần còn lại của thế giới, nơi lạm phát đã ở mức cao.

Trên thị trường, đà tăng ở các ngành tiêu thụ nhiều năng lượng và nhóm sản xuất hàng hóa đã kéo chỉ số ngành năng lượng tăng 8,4% kể từ khi xung đột với Iran nổ ra ngày 28.2. Mức tăng này vượt trội so với chỉ số chuẩn CSI 300, vốn đã giảm 5% trong cùng giai đoạn.

Cùng lúc đó, chi phí hàng hóa tăng cao đang dần phản ánh vào giá sản xuất, có thể chấm dứt chuỗi giảm phát kéo dài từ tháng 10.2022. Chỉ cần lạm phát tăng nhẹ cũng đủ giúp doanh nghiệp có thêm dư địa nâng giá, sau nhiều năm phải giảm hoặc giữ giá thấp để cạnh tranh.

Thực tế, một số doanh nghiệp hóa chất tại Trung Quốc đã bắt đầu tăng giá bán để bù đắp chi phí nguyên liệu đầu vào. Điều này kéo theo giá cổ phiếu đi lên khi nhà đầu tư kỳ vọng biên lợi nhuận cải thiện và kết quả kinh doanh trong ngắn hạn rõ ràng hơn.

Theo ông Robin Xu, trưởng bộ phận nghiên cứu tại UBS Securities, giá dầu tăng cùng với chiến dịch chống cạnh tranh quá mức sẽ giúp chỉ số giá sản xuất của Trung Quốc quay lại vùng tăng trưởng. Nhờ đó, một vòng tuần hoàn tích cực có thể hình thành, khi doanh thu doanh nghiệp được cải thiện, từ đó kéo theo định giá và mức sinh lời của thị trường.

Dữ liệu mới nhất cũng củng cố xu hướng này. Lạm phát tiêu dùng của Trung Quốc đã tăng lên 1,3%, mức cao nhất trong hơn ba năm. Trong khi đó, đà giảm giá ở khu vực sản xuất tiếp tục thu hẹp, nhờ giá năng lượng tăng và chi tiêu mạnh hơn trong dịp Tết Nguyên đán.

Lạm phát do chi phí đẩy

Dù vậy, trông đợi vào lạm phát kỳ vọng cũng đi kèm với không ít rủi ro. Lạm phát xuất phát từ giá dầu tăng không phải là kiểu phục hồi dựa trên nhu cầu mà Trung Quốc mong muốn. Áp lực giá từ phía cung thậm chí còn có thể làm co hẹp biên lợi nhuận.

Trước rủi ro này, giới chức đã bắt đầu hành động để hạn chế tác động. Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia, cơ quan hoạch định chính sách của Trung Quốc, đã kìm đà tăng giá nhiên liệu trong nước và làm chậm quá trình lan tỏa chi phí dầu cao tới các ngành tiêu thụ ở hạ nguồn. 

Tuy nhiên, nếu nhu cầu không cải thiện, các doanh nghiệp trong lĩnh vực tiêu dùng không thiết yếu sẽ gặp khó khi chuyển chi phí đầu vào tăng lên cho người mua. Chỉ số nhóm này đã giảm 4,2% kể từ khi xung đột nổ ra.

“Chỉ riêng giá dầu tăng khó có thể giúp thoát khỏi tình trạng giảm phát xét trên phương diện quan trọng hơn là chỉ số CPI,” Gary Tan, nhà quản lý quỹ tại Allspring Global Investments, nhận định. “Do đó, bất kỳ việc gia tăng tỉ trọng danh mục đầu tư vào các mã cổ phiếu liên quan đến tiêu dùng nội địa nào cũng sẽ phụ thuộc vào những bằng chứng rõ ràng hơn cho thấy lạm phát kỳ vọng có yếu tố vững chắc hơn.”

Ngoài ra, chi phí năng lượng tăng mạnh cũng làm giảm khả năng nới lỏng tiền tệ trong những tháng tới. Điều này có thể làm suy yếu phần nào kỳ vọng hỗ trợ chính sách của nhà đầu tư. Thực tế, lợi suất trái phiếu chính phủ Trung Quốc kỳ hạn 30 năm đã tăng lên mức cao nhất kể từ giữa năm 2024 trong tuần trước.

Kinh nghiệm của Nhật Bản sau xung đột Nga-Ukraine năm 2022 cho thấy lạm phát do yếu tố cung có thể giúp điều chỉnh lại kỳ vọng giá của doanh nghiệp và hộ gia đình. Tuy nhiên, nước này vẫn cần chính sách tiền tệ nới lỏng mạnh tay từ ngân hàng Trung ương Nhật Bản cùng với tăng trưởng tiền lương để thực sự thoát khỏi giảm phát.

Dù vậy, thị trường Trung Quốc vẫn tỏ ra khá vững vàng so với các thị trường khác như Hàn Quốc hay Ấn Độ kể từ khi căng thẳng Trung Đông leo thang. Quy mô lớn, cơ cấu đa dạng của nền kinh tế, cùng nhiều năm đầu tư vào an ninh năng lượng và lương thực, đã giúp nước này tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.

Bên cạnh đó, định giá cũng là một điểm cộng. Chỉ số MSCI China hiện giao dịch ở mức khoảng 11 lần lợi nhuận dự phóng, thấp hơn mức 14 lần của MSCI châu Á Thái Bình Dương. Điều này cho thấy thị trường vẫn còn dư địa tăng.

“Một cú sốc giá dầu, nghe có vẻ kỳ lạ, nhưng lại giúp ích cho Trung Quốc trong bối cảnh này,” Alicia Garcia Herrero, kinh tế trưởng khu vực Châu Á - Thái Bình Dương tại Natixis, nhận định trong một báo cáo. “Nó thúc đẩy giá cả tăng lên hướng tới vùng lành mạnh hơn mà không gây ra một cuộc khủng hoảng lạm phát toàn diện.”