Cuộc xung đột tại Iran và quyết định phong tỏa eo biển Hormuz đang định hình lại bức tranh kinh tế toàn cầu thông qua một cú sốc năng lượng diện rộng. Khi tuyến hàng hải này, nơi vận chuyển khoảng một phần năm nguồn cung dầu thế giới, bị gián đoạn, chi phí sinh hoạt tại Mỹ tăng mạnh và các quốc gia châu Á buộc phải tìm giải pháp thay thế khẩn cấp.

Tại Mỹ, chi phí năng lượng tăng vọt đang ăn sâu vào ngân sách của người tiêu dùng, theo ABC News. Dữ liệu từ Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA) cho thấy giá dầu diesel đã tăng 60% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi giá xăng trung bình chạm mốc 4,51 USD một gallon. Áp lực từ chi phí vận tải nhanh chóng lan sang giá hàng hóa, khi giá rau tươi tăng 11,5% và hải sản tăng 6,2% trong tháng 4.

Xu hướng chi tiêu cũng thay đổi rõ rệt ở nhóm hàng không thiết yếu. Doanh số bia và đồ uống có cồn giảm 6,3% trong tuần kết thúc vào ngày 2.5. Tại các cửa hàng tiện lợi, nơi doanh số phụ thuộc nhiều vào khách hàng mua xăng, lượng tiêu thụ bia giảm tới 9%.

Trong khi đó, ở bên kia bán cầu, cuộc khủng hoảng năng lượng lại trở thành chất xúc tác cho ngành điện mặt trời. Tại Philippines, quốc gia phụ thuộc lớn vào dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng từ Trung Đông, chính phủ đã áp dụng tuần làm việc bốn ngày cho các cơ quan nhà nước nhằm tiết kiệm năng lượng.

Một khảo sát với 20 công ty năng lượng mặt trời địa phương cho thấy số lượng lắp đặt hàng tuần tăng 70%, trong khi số khách hàng yêu cầu tư vấn tăng gấp sáu lần kể từ khi xung đột nổ ra. Xu hướng này được dự báo sẽ mang lại lợi ích lớn cho Trung Quốc, quốc gia dẫn đầu về xuất khẩu thiết bị công nghệ sạch với mức kỷ lục ghi nhận vào tháng 3.

Cùng lúc đó, chính nền kinh tế Iran cũng chịu thiệt hại nặng nề từ chi phí chiến tranh và lệnh phong tỏa của Mỹ. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) dự báo nền kinh tế nước này sẽ thu hẹp khoảng 6 điểm phần trăm trong năm tới. Số liệu chính thức vào giữa tháng 4 cho thấy lạm phát hàng năm của Iran đạt 53,7%, trong đó lạm phát thực phẩm vượt 115%.

Tình trạng mất việc làm hàng loạt, doanh nghiệp đóng cửa và việc chính phủ cắt đứt Internet trong nhiều tháng đã đẩy gánh nặng tài chính lên người dân, thông qua giá cả leo thang và thiếu hụt dịch vụ cơ bản.

Nếu căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục kéo dài, rủi ro lạm phát có thể bám rễ sâu hơn vào nền kinh tế Mỹ, khiến người tiêu dùng phải thắt chặt chi tiêu. Đồng thời, kịch bản giá nhiên liệu hóa thạch duy trì ở mức cao sẽ tiếp tục thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang năng lượng tái tạo tại các thị trường đang phát triển, từ đó tái định hình dòng chảy thương mại công nghệ sạch toàn cầu trong những quý tới.