Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 12.6 tiếp tục khẳng định một thỏa thuận với Iran đang ở rất gần, chỉ vài giờ sau khi ông hủy kế hoạch mở rộng các cuộc không kích nhằm vào Tehran. Tuy nhiên, truyền thông Iran cho rằng những tuyên bố như vậy từ Nhà Trắng cần được nhìn nhận thận trọng, trong bối cảnh hai bên vẫn liên tục đấu hỏa lực và chưa xác nhận bất kỳ đột phá ngoại giao nào.

Theo Bloomberg, ông Trump sáng 12.6 từng tuyên bố quân đội Mỹ sẽ tiếp tục không kích Iran sang ngày thứ ba liên tiếp, sau hai ngày oanh tạc các mục tiêu quân sự và năng lượng của Tehran. Ông đồng thời cảnh báo Mỹ có thể đánh mạnh vào hạ tầng dầu mỏ Iran và thậm chí tính tới phương án kiểm soát đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu chiến lược của nước này.

Tuy nhiên, đến chiều cùng ngày, Tổng thống Mỹ bất ngờ thông báo trên mạng xã hội rằng kế hoạch tấn công mới đã bị hủy bỏ vì một thỏa thuận với Iran “đã rất gần”. Ông cho biết văn kiện có thể được ký ngay cuối tuần này tại châu Âu và Phó tổng thống JD Vance sẽ tham dự nếu các bên đạt đồng thuận cuối cùng.

Phát biểu tại Phòng Bầu dục, ông Trump nói lãnh tụ tối cao Iran đã đồng ý với khuôn khổ thỏa thuận, dù thừa nhận tiến trình vẫn chưa hoàn tất. Theo ông, văn kiện sẽ giúp khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz và bao gồm cam kết từ Tehran về việc không phát triển vũ khí hạt nhân.

“Hôm nay chúng ta đã chấm dứt cuộc chiến với Iran”, ông Trump phát biểu trong một cuộc vận động trực tuyến cho ứng viên thượng viện Cộng hòa tại bang Georgia. Trong một sự kiện khác ở Alabama, ông tiếp tục khẳng định Mỹ “đã đạt được mọi thứ mong muốn” và thỏa thuận “gần như hoàn tất”.

Dù vậy, phía Iran chưa xác nhận thông tin này. Hãng thông tấn bán chính thức Fars dẫn nguồn tin giấu tên cho biết giới chức Tehran chưa phê chuẩn bất kỳ văn bản nào liên quan đến thỏa thuận với Mỹ.

Hãng thông tấn Tasnim cũng tỏ ra hoài nghi về các tuyên bố từ Nhà Trắng. Theo Tasnim, ông Trump đã ít nhất 38 lần nói rằng thỏa thuận với Iran sắp đạt được chỉ trong vòng hai tháng qua. “Cho đến khi Iran tuyên bố về một thỏa thuận tiềm năng, mọi thông tin từ ông Trump về vấn đề này đều nên được coi giống như những thông điệp trước đây”, cơ quan này nhận định.

Từ giữa tháng 3, lãnh đạo Mỹ nhiều lần tuyên bố tiến trình đàm phán đang ở giai đoạn cuối và chiến sự có thể sớm kết thúc. Tuy nhiên, các cuộc giao tranh vẫn kéo dài sang tháng thứ tư, trái với dự đoán ban đầu của ông Trump rằng xung đột chỉ kéo dài từ 4 đến 6 tuần.

Trong tuần này, các cuộc tấn công trả đũa giữa Mỹ và Iran tiếp tục gia tăng sau khi lệnh ngừng bắn kéo dài hai tháng bị phá vỡ. Giới quan sát cho rằng tình hình hiện nay làm dấy lên nguy cơ mọi nỗ lực ngoại giao sụp đổ nếu các bên không nhanh chóng đạt tiến triển cụ thể.

Các nguồn tin ngoại giao cho biết Qatar đang đóng vai trò trung gian ngày càng quan trọng trong các cuộc thương lượng giữa Washington và Tehran. Theo một số nguồn tin, cả Mỹ lẫn Iran đều tận dụng các đợt đấu hỏa lực để gây sức ép lên đối phương nhằm giành lợi thế trên bàn đàm phán.

Một trong những điểm bất đồng lớn nhất hiện nay là chương trình hạt nhân Iran và số tài sản hàng tỷ USD của Tehran đang bị phong tỏa ở nước ngoài. Mỹ yêu cầu Iran từ bỏ hoặc phá hủy kho uranium làm giàu cấp độ cao, trong khi Tehran muốn Washington giải phóng các khoản tiền bị đóng băng tại Qatar và một số quốc gia khác.

Iran cũng thúc đẩy yêu cầu về lệnh ngừng bắn tại Lebanon, nơi lực lượng Hezbollah đang giao tranh với Israel. Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết ông đã điện đàm với Tổng thống Trump và nhấn mạnh bất kỳ thỏa thuận cuối cùng nào cũng phải bao gồm việc dỡ bỏ cơ sở hạ tầng làm giàu uranium của Iran, hạn chế sản xuất tên lửa và chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng đồng minh trong khu vực.

Ông Trump cho biết đã trao đổi với lãnh đạo Israel, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Arab Saudi, Bahrain và Kuwait, đồng thời dự kiến điện đàm với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan. Tuy nhiên, Iran lại không xuất hiện trong danh sách những nước mà ông Trump nói đã đồng ý với khuôn khổ thỏa thuận.

Trước đó cùng ngày, Tổng thống Mỹ từng đề cập khả năng kiểm soát đảo Kharg của Iran, động thái có thể buộc Washington triển khai lực lượng bộ binh. Tuy nhiên, chỉ ít giờ sau, ông nói trên Fox News rằng chưa chắc người dân Mỹ còn ủng hộ một chiến dịch quân sự quy mô lớn hơn tại Trung Đông.

Khi được hỏi liệu kế hoạch này có bị hủy bỏ hay chưa, ông Trump đáp rằng điều đó sẽ xảy ra nếu thỏa thuận được ký kết. Dù vậy, ông khẳng định lệnh phong tỏa hải quân nhằm vào Iran vẫn tiếp tục cho đến khi “giao dịch” hoàn tất.

Căng thẳng quanh eo biển Hormuz cũng gia tăng đáng kể. Iran hôm 11/6 tuyên bố sẽ đóng cửa tuyến hàng hải này với mọi tàu thuyền, trong khi ông Trump khẳng định quân đội Mỹ đã hỗ trợ hơn 200 tàu thương mại đi qua eo biển và đưa hơn 100 triệu thùng dầu ra thị trường toàn cầu.

Những phát biểu trái chiều từ Washington và Tehran khiến thị trường tài chính biến động mạnh. Giá dầu WTI giảm gần 3% xuống quanh 85 USD một thùng sau tuyên bố của ông Trump, trong khi chứng khoán Mỹ phục hồi nhờ kỳ vọng nguy cơ chiến sự leo thang có thể tạm thời được kiềm chế.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng triển vọng đạt được thỏa thuận vẫn rất mong manh. Sau nhiều tháng giao tranh và hàng chục lần tuyên bố “sắp đạt đột phá” từ Nhà Trắng, các bên hiện vẫn chưa công bố bất kỳ văn kiện chính thức nào cho thấy cuộc xung đột đang thực sự đi đến hồi kết.