Xu hướng này đang gia tăng áp lực lên Bắc Kinh trong việc tung thêm các biện pháp hỗ trợ tăng trưởng trong nửa cuối năm.

Dữ liệu công bố tuần này cho thấy nhiều tín hiệu giảm tốc xuất hiện đồng thời ở các ngành từng hưởng lợi mạnh từ chính sách kích cầu của chính phủ. Trong lĩnh vực ô tô, doanh số bán trong nước của các hãng xe điện lớn đã suy yếu đáng kể trong tháng 6, phản ánh nhu cầu tiêu dùng nội địa đang mất động lực sau giai đoạn tăng trưởng dựa nhiều vào trợ cấp.

Doanh số bán nội địa của BYD giảm 22% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn khoảng 228.000 xe trong tháng 6, trong khi Geely ghi nhận mức giảm khoảng 30%. Tăng trưởng tổng doanh số của hai hãng phần lớn đến từ thị trường nước ngoài thay vì nhu cầu trong nước.

Tình trạng tương tự cũng xuất hiện ở lĩnh vực điện tử gia dụng – một trong những trọng tâm của các chương trình hỗ trợ tiêu dùng mà Bắc Kinh triển khai trong gần hai năm qua.

Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu thị trường All View Cloud, doanh số bán máy điều hòa tại thị trường nội địa giảm gần 14% trong giai đoạn sáu tuần của chiến dịch mua sắm 618, xuống khoảng 41,8 tỉ nhân dân tệ. Doanh số TV giảm hơn 11% trong cùng thời kỳ.

Không chỉ tổng doanh thu suy yếu, cấu trúc tiêu dùng cũng cho thấy sự thay đổi đáng chú ý. Người mua ngày càng chuyển sang các sản phẩm giá thấp hơn, phản ánh xu hướng chi tiêu thận trọng hơn.

Theo dữ liệu thị trường, tỉ trọng máy điều hòa thuộc phân khúc giá thấp đã tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Đây được xem là dấu hiệu cho thấy người tiêu dùng đang ưu tiên tiết kiệm hơn là nâng cấp hoặc mua sắm các sản phẩm cao cấp.

Tâm lý đó đang trở nên phổ biến hơn trong bối cảnh tăng trưởng thu nhập chậm lại và cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài tiếp tục ảnh hưởng đến niềm tin hộ gia đình.

Một người tiêu dùng tại Thượng Hải cho biết cô không mua bất kỳ sản phẩm giá trị lớn nào trong đợt khuyến mãi 618 năm nay. Theo cô, các sự kiện mua sắm quy mô lớn đang dần mất đi sức hấp dẫn trong bối cảnh người dân cân nhắc kỹ hơn về chi tiêu.

Bắc Kinh đã triển khai nhiều chương trình trợ cấp từ năm 2024 nhằm thúc đẩy nhu cầu nội địa, bao gồm hỗ trợ mua ô tô, đồ gia dụng, nội thất và sau đó mở rộng sang điện thoại thông minh cùng các thiết bị điện tử tiêu dùng khác.

Các biện pháp này ban đầu tạo ra tác động tích cực đối với doanh số bán hàng, đặc biệt trong giai đoạn thị trường bất động sản suy yếu kéo giảm niềm tin người tiêu dùng. Tuy nhiên, nhiều nhà kinh tế cảnh báo hiệu quả đó có thể chỉ mang tính tạm thời.

Theo quan điểm của họ, chính sách trợ cấp đã đẩy nhu cầu tương lai lên sớm hơn thay vì tạo ra nhu cầu mới thực sự. Khi tác động hỗ trợ giảm dần, thị trường có nguy cơ đối mặt với một giai đoạn suy yếu kéo dài hơn.

Áp lực tài khóa cũng đang hạn chế khả năng mở rộng kích thích. Tổng ngân sách dành cho trợ cấp tiêu dùng năm nay đã giảm xuống khoảng 250 tỉ nhân dân tệ, thấp hơn mức của năm trước.

Trong khi đó, nhu cầu yếu đang tạo thêm sức ép lên lợi nhuận doanh nghiệp.

Theo dữ liệu chính thức, lợi nhuận của các doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng như thực phẩm chế biến và may mặc đều giảm hai chữ số trong năm nay. Xu hướng này tương phản với mức tăng trưởng mạnh ở các lĩnh vực liên quan đến trí tuệ nhân tạo và nguyên liệu cơ bản – những ngành tiếp tục hưởng lợi từ dòng vốn đầu tư và chính sách công nghiệp.

Các dấu hiệu suy yếu xuất hiện sau giai đoạn đầu năm tương đối tích cực. Hồi tháng 4, giới lãnh đạo Trung Quốc đánh giá nền kinh tế có khởi đầu thuận lợi và nhiều chỉ số vượt kỳ vọng. Tuy nhiên, các số liệu gần đây cho thấy động lực tăng trưởng đang yếu đi nhanh hơn dự kiến.

Doanh số bán lẻ trong tháng 5 ghi nhận mức giảm đầu tiên trong hơn ba năm, làm dấy lên lo ngại rằng tăng trưởng kinh tế quý II có thể thấp hơn mức 5% đạt được trong quý trước.

Larry Hu, chuyên gia kinh tế trưởng về Trung Quốc tại Macquarie Group, cho rằng sự giảm tốc gần đây cho thấy đánh giá lạc quan trước đó của Bắc Kinh có thể đã đến quá sớm. Theo ông, việc tăng cường hỗ trợ chính sách trong những tháng tới nhiều khả năng sẽ trở thành cần thiết nếu các chỉ số tiếp tục suy yếu.

Sự chững lại của tiêu dùng cũng đồng nghĩa nền kinh tế Trung Quốc tiếp tục phụ thuộc lớn vào xuất khẩu như động lực tăng trưởng chính.

Xuất khẩu tính theo USD trong tháng 5 tăng gần 20% so với cùng kỳ năm trước, nhờ doanh số nước ngoài của ô tô, tàu biển và một số ngành công nghiệp khác tăng mạnh. Tuy nhiên, sự phụ thuộc ngày càng lớn vào nhu cầu bên ngoài cũng khiến nền kinh tế dễ tổn thương hơn trước các biến động địa chính trị và thương mại toàn cầu.

Giới đầu tư hiện đang hướng sự chú ý tới cuộc họp Bộ Chính trị Trung Quốc vào cuối tháng này nhằm tìm kiếm tín hiệu về các bước đi tiếp theo của Bắc Kinh.

Nhiều nhà phân tích dự báo giới chức có thể điều chỉnh định hướng chính sách hoặc tăng tốc giải ngân tài khóa. Tuy nhiên, khả năng xuất hiện một gói kích thích quy mô lớn vẫn được đánh giá là tương đối thấp.

Điều đó khiến câu hỏi quan trọng nhất đối với nền kinh tế Trung Quốc trong nửa cuối năm trở nên rõ ràng hơn: liệu xuất khẩu có thể tiếp tục bù đắp cho sự suy yếu của nhu cầu nội địa, hay Bắc Kinh sẽ buộc phải can thiệp mạnh hơn để khôi phục niềm tin tiêu dùng.