Tháng 4.2022, Shein từng được giới đầu tư định giá 100 tỉ USD. Khi đó, hãng thời trang nhanh của Trung Quốc đang hưởng lợi lớn từ nhu cầu mua sắm trực tuyến, mạng xã hội và mô hình bán quần áo giá rẻ trực tiếp tới người tiêu dùng Mỹ, châu Âu.

Bốn năm sau, tham vọng IPO của Shein vẫn chưa thành hiện thực tại Mỹ hay Anh. Công ty đang chuẩn bị niêm yết tại Hong Kong với mức định giá dự kiến chỉ 25,7-26,8 tỉ USD, tương đương khoảng một phần tư thời kỳ đỉnh cao.

Shein dự kiến huy động 1,7-1,8 tỉ USD trong đợt IPO này. Con số huy động khá lớn, nhưng mức định giá lại cho thấy một thực tế khác: lợi thế từng giúp Shein tăng trưởng thần tốc đang bị thu hẹp nhanh chóng.

Từ lợi thế thuế đến hàng rào thương mại

Một trong những thay đổi lớn nhất đến từ chính sách thuế của Mỹ. Trong nhiều năm, Shein hưởng lợi từ quy định de minimis, cho phép các kiện hàng có giá trị dưới 800 USD được nhập khẩu vào Mỹ mà không phải chịu một số loại thuế và thủ tục như hàng hóa thông thường. Mô hình gửi trực tiếp từng đơn hàng từ Trung Quốc tới người tiêu dùng giúp Shein tận dụng tối đa ưu đãi này.

Mô hình ấy từng là một trong những lợi thế cạnh tranh quan trọng của hãng.

Các nhà bán lẻ Mỹ và châu Âu từ lâu đã phản đối, cho rằng Shein và những nền tảng thời trang nhanh Trung Quốc đang được hưởng lợi từ một sân chơi thuế không bình đẳng.

Washington sau đó bắt đầu thu hẹp ưu đãi de minimis đối với hàng hóa Trung Quốc. Anh và Liên minh châu Âu cũng triển khai hoặc xem xét những biện pháp tương tự.

Khi hàng rào thuế quan được dựng lên, bài toán kinh doanh của Shein thay đổi nhanh chóng. Công ty phải tính đến việc tăng giá bán tại Mỹ để bù đắp chi phí phát sinh, trong khi người tiêu dùng lại chính là nhóm nhạy cảm nhất với giá.

Đây là cú đánh trực tiếp vào mô hình đã giúp Shein nổi lên: sản phẩm giá thấp, mẫu mã thay đổi liên tục và giao hàng trực tiếp từ mạng lưới sản xuất tới người mua.

IPO Mỹ, Anh đều gặp trở ngại

Shein từng đặt mục tiêu IPO tại Mỹ. Nhưng càng chuẩn bị niêm yết, công ty càng phải đối mặt với nhiều câu hỏi về hoạt động tại Trung Quốc, chuỗi cung ứng, điều kiện lao động và nguồn nguyên liệu.

Đến năm 2024, Shein chuyển hướng sang London khi những rủi ro chính trị và pháp lý tại Mỹ ngày càng lớn.

London cũng không trở thành lối ra dễ dàng.

Cơ quan Quản lý Tài chính Anh từng chấp thuận sơ bộ cho kế hoạch niêm yết, nhưng Shein vẫn phải xử lý những yêu cầu từ phía Trung Quốc liên quan đến hồ sơ công bố rủi ro và mối liên hệ của chuỗi cung ứng với Tân Cương.

Đến tháng 5 năm ngoái, Shein chuyển sang phương án Hong Kong. Đây là lần thứ ba công ty thay đổi địa điểm IPO.

Sheng Lu, giáo sư tại Đại học Delaware, nhận định nếu mọi việc diễn ra theo mong muốn, Shein đã có thể lựa chọn một thị trường vốn lớn như New York hoặc London. Thực tế, cả hai lựa chọn đều không thành.

Định giá giảm, lợi nhuận cũng đi xuống

Những rắc rối về thương mại và pháp lý xuất hiện đúng lúc Shein phải đối mặt với cạnh tranh gay gắt hơn từ Temu, nền tảng thuộc PDD Holdings.

Từ mức 100 tỉ USD năm 2022, định giá Shein giảm xuống 66 tỉ USD trong một vòng huy động vốn năm 2023. Sau đó, một số nhà đầu tư đề nghị mức định giá chỉ khoảng 30 tỉ USD.

Các cố vấn IPO hiện chào bán Shein ở mức dưới 30 tỉ USD cho một số nhà đầu tư, theo Financial Times. Trong khi đó, hồ sơ IPO tại Hong Kong cho thấy doanh nghiệp lỗ 99 triệu USD trong quý I năm nay.

Lợi nhuận cả năm cũng giảm còn 2 tỉ USD năm ngoái, từ mức đỉnh 3,4 tỉ USD năm 2024.

Shein vẫn có lượng tiền mặt và các khoản đầu tư ngắn hạn khoảng 15 tỉ USD. Điều này khiến một số nhà phân tích đặt câu hỏi về lý do công ty cần huy động thêm vốn thông qua IPO.

Trong hồ sơ, Shein cho biết tiền huy động sẽ được sử dụng cho công nghệ, marketing và các chương trình trách nhiệm xã hội, trong đó có đào tạo nhà cung cấp.

Không chỉ là câu chuyện của một hãng thời trang

Điều khiến câu chuyện Shein đáng chú ý nằm ở chỗ những gì xảy ra với hãng phản ánh rõ hơn sự thay đổi của môi trường kinh doanh đối với các doanh nghiệp Trung Quốc muốn vươn ra thị trường phương Tây.

Shein từng xây dựng một mô hình xuyên biên giới rất hiệu quả: thiết kế tập trung, sản xuất tại Trung Quốc, bán trực tiếp cho người tiêu dùng Mỹ và châu Âu, tận dụng thương mại điện tử và các ưu đãi thuế.

Mô hình này giúp công ty tăng trưởng nhanh mà không cần xây dựng mạng lưới cửa hàng truyền thống rộng lớn.

Giờ đây, từng mắt xích đang chịu sức ép.

Thuế nhập khẩu tăng. Quy định de minimis bị thu hẹp. Các cơ quan quản lý tăng cường giám sát. Người tiêu dùng và các nhà bán lẻ gây sức ép về điều kiện lao động và chuỗi cung ứng. EU cũng đang điều tra Shein theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số, với mức phạt tiềm năng lên tới 6% doanh thu toàn cầu.

Trong hồ sơ IPO, Shein cho biết đang cân nhắc nhiều biện pháp để ứng phó với thuế cao hơn, trong đó có tăng giá tại Mỹ.

Bài toán của Shein giờ đây vì thế khác hẳn năm 2022. Khi lợi thế thuế bị thu hẹp, hãng phải chứng minh rằng khả năng cạnh tranh đến từ chuỗi cung ứng, công nghệ và tốc độ sản xuất, chứ không phụ thuộc vào một ưu đãi pháp lý.

"Shein đang mất đi quyền tiếp cận với lợi thế pháp lý vốn được tích hợp vào mô hình kinh doanh", Brittain Ladd, một chuyên gia chuỗi cung ứng tại Mỹ, nhận xét. Theo ông, việc thay đổi quy định de minimis đã làm đảo lộn cách Shein vận hành.

Từ 100 tỉ USD xuống dưới 27 tỉ USD, khoảng 73 tỉ USD định giá đã biến mất trên giấy tờ. IPO Hong Kong sẽ là phép thử tiếp theo cho vấn đề lớn hơn: Shein có thể duy trì tốc độ tăng trưởng khi những lợi thế từng giúp hãng bán hàng giá rẻ xuyên biên giới đang lần lượt bị dựng thành hàng rào hay không.