Các hãng hàng không tại châu Á đang tăng giá vé và xây dựng kịch bản ứng phó. Thậm chí họ tính đến khả năng dừng khai thác một số máy bay khi xung đột leo thang tại Trung Đông đe dọa gây ra cú sốc dầu tồi tệ nhất kể từ thập niên 1970.

Các hãng bay Ấn Độ đã tăng giá vé trên các đường bay dài khoảng 15% và đang cân nhắc nâng giá thêm nữa, theo những người am hiểu vấn đề. Tại Việt Nam, truyền thông nhà nước cảnh báo giá vé máy bay có thể tăng tới 70% vì quốc gia này phụ thuộc nhiều vào nguồn nhiên liệu bay nhập khẩu.

Trong khi đó, Hong Kong Airlines cho biết vào hôm thứ Ba rằng họ sẽ tăng phụ phí nhiên liệu từ ngày 12.3 trên nhiều đường bay. Mức tăng gồm thêm 5 đô la Hong Kong cho các chuyến bay đến Trung Quốc và 150 đô la Hong Kong cho các chuyến bay đường dài tới Bắc Mỹ.

Áp lực chi phí càng lớn vì các hãng hàng không trong khu vực ít sử dụng hợp đồng phòng hộ giá dầu hơn so với đối thủ ở châu Âu hay Mỹ. Điều này khiến họ dễ bị tổn thương hơn trước những đợt tăng giá nhiên liệu đột ngột. Theo những người am hiểu vấn đề, một số hãng bay giá rẻ tại Đông Nam Á đã bắt đầu tính tới các kịch bản phải dừng khai thác máy bay nếu nhiên liệu bay trở nên quá đắt đỏ hoặc khó tiếp cận.

“Có hợp lý không khi tiếp tục khai thác các chuyến bay khi mỗi chuyến bay đều khiến hãng lỗ tiền?” ông Ajay Singh, chủ tịch hãng bay giá rẻ SpiceJet, nói trên Bloomberg TV. Ông cho biết các hãng hàng không khác cũng có thể phải cân nhắc dừng khai thác máy bay. “Các hãng hàng không Ấn Độ sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc áp phụ phí nhiên liệu,” ông nói thêm, vì họ không thể tự gánh vác toàn bộ chi phí.

Sau khi tăng vọt lên gần 120 USD mỗi thùng vào thứ Hai, giá dầu sau đó đã giảm mạnh khi tổng thống Donald Trump phát tín hiệu rằng cuộc chiến có thể sớm kết thúc. Ông Trump cũng cho biết Mỹ có kế hoạch nới lỏng các lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ và để hải quân Mỹ hộ tống các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, tuyến vận tải chiến lược xử lý khoảng một phần năm lượng dầu thô toàn cầu.

Những “nút báo động”

“Các nút báo động đã được kích hoạt ở khắp mọi nơi,” June Goh, chuyên gia phân tích thị trường dầu cấp cao tại Sparta Commodities, nói. “Những hãng hàng không châu Á có chương trình phòng ngừa rủi ro yếu sẽ dễ bị tổn thương trước mức giá nhiên liệu máy bay hiện nay nếu họ đã bán vé từ trước với mức giá thấp hơn nhiều so với hiện tại.”

Một nguồn tin cho biết một số hãng hàng không giá rẻ với biên lợi nhuận thấp có nguy cơ phá sản nếu tình hình hiện nay kéo dài hơn ba tháng. Theo ông Michael Linenberg, chuyên gia phân tích tại Deutsche Bank, các hãng hàng không trên toàn cầu có thể buộc phải dừng khai thác hàng ngàn máy bay, trong khi những hãng yếu nhất sẽ phải ngừng hoạt động.

Air New Zealand hôm thứ Ba đã tạm ngừng công bố dự báo lợi nhuận vì giá nhiên liệu máy bay biến động quá mạnh. Các giả định mà hãng đưa ra chưa đầy hai tuần trước hiện không còn phù hợp. Hãng cho biết: “Cuộc khủng hoảng được dự báo sẽ ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận trong nửa cuối năm, vì vậy hãng tạm dừng dự báo tài chính năm tài chính 2026 cho đến khi thị trường nhiên liệu và điều kiện vận hành ổn định trở lại.”

Những dấu hiệu căng thẳng ban đầu trong ngành hàng không cho thấy tác động lan rộng của cuộc chiến. Hơn một tuần sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran, cuộc xung đột vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Các chuyến bay đã bị gián đoạn nghiêm trọng khi nhiều hãng hàng không và sân bay lớn tại Trung Đông gần như tê liệt. Nguy cơ gián đoạn nguồn cung nhiên liệu đang đẩy ngành hàng không toàn cầu vào giai đoạn bất định kéo dài.

Tuy vậy, một số doanh nghiệp trong ngành vẫn hy vọng xung đột sẽ chấm dứt trong vài tháng tới thay vì kéo dài nhiều năm.

“Cá nhân tôi cho rằng cuộc khủng hoảng này sẽ không kéo dài quá lâu,” ông John Plueger, tổng giám đốc Air Lease, nói. “Điều quan trọng là thế giới không dừng lại. Mọi thứ có thể chậm lại nhưng không biến mất.”

Ông Carsten Spohr, giám đốc điều hành Deutsche Lufthansa, tuần trước cho biết tập đoàn hàng không Đức có thể hưởng “lợi thế tương đối” khi các đối thủ buộc phải tăng giá vé. Lý do là vì họ đã phòng ngừa rủi ro biến động giá nhiên liệu. Công ty cũng đang tăng thêm năng lực khai thác trên các đường bay đến châu Á và châu Phi trong bối cảnh nhiều đối thủ ở Trung Đông vẫn chưa thể hoạt động bình thường.

Dù vậy, cổ phiếu các hãng hàng không châu Á nhiều khả năng sẽ tiếp tục biến động mạnh khi bất ổn kéo dài.

Chỉ số BI Asia Pacific Airlines đã tăng trở lại sau chuỗi tám phiên giảm liên tiếp, trong đó cổ phiếu Asiana Airlines phục hồi từ mức thấp nhất trong hai thập kỷ. AirAsia X, mã hàng không giảm mạnh nhất thế giới và từng mất gần một nửa vốn hóa thị trường, đã tăng hơn 14% trong phiên giao dịch ngày thứ Ba.

— Với sự hỗ trợ của Nguyen Xuan Quynh, Nguyen Kieu Giang, Nguyen Dieu Tu Uyen, Julie Johnsson, Francesca Stevens, và Tracy Withers