Giá tiêu dùng tại Mỹ trong tháng 9 tăng với tốc độ nhanh nhất trong năm tháng, trong khi thước đo áp lực giá cơ bản tăng mạnh hơn dự kiến, tiếp tục gây sức ép lên ngân sách hộ gia đình trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.

Theo dữ liệu do cục Thống kê Lao động Mỹ công bố hôm thứ Tư, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng 0,6% so với tháng trước, chủ yếu do giá nhiên liệu tăng vọt. CPI lõi, thước đo quan trọng về áp lực giá cơ bản không bao gồm thực phẩm và năng lượng, tăng 0,3%.

Báo cáo cho thấy kinh tế, đặc biệt là tình trạng giá cả leo thang làm xói mòn sức mua của tiền lương, sẽ tiếp tục là mối quan tâm hàng đầu của cử tri trong giai đoạn nước rút của cuộc vận động bầu cử giữa kỳ. Đà tăng giá trên diện rộng cũng củng cố kỳ vọng cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tiếp tục tăng lãi suất trong những tháng tới, ngay cả khi ngân hàng trung ương quyết định tạm dừng tại cuộc họp chính sách sắp tới.

“Người Mỹ đang chứng kiến tiền lương bị lạm phát bào mòn hết,” Heather Long, chuyên gia kinh tế trưởng tại Navy Federal Credit Union, nhận định trong một báo cáo. “Trong khi đó, Fed vẫn chưa thấy tiến triển trong việc kiểm soát lạm phát,” còn đà tăng giá nhiên liệu “đang bắt đầu lan sang các lĩnh vực khác.”

Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng và chỉ số S&P 500 giảm sau khi báo cáo được công bố, khi nhà đầu tư nâng mức đặt cược vào khả năng Fed tăng lãi suất trong tháng 10 lên khoảng 45%.

Tháng 9, Fed ứng phó với áp lực giá cả gia tăng trở lại bằng đợt tăng lãi suất đầu tiên kể từ năm 2023. Kể từ đó, các quan chức cấp cao phát tín hiệu rằng họ có thời gian cân nhắc dữ liệu mới trước khi hành động tiếp. Tuy nhiên, dự báo trung vị trong bộ dự báo mới nhất của các quan chức Fed vẫn cho thấy lãi suất sẽ tăng thêm một lần trong năm nay.

Báo cáo hôm thứ Tư cho thấy CPI tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước, còn CPI cốt lõi tăng 2,6%. Đây là báo cáo giá tiêu dùng cuối cùng trước cuộc họp chính sách ngày 27-28.10 của Fed. Chủ tịch Fed Kevin Warsh dự kiến phát biểu vào cuối ngày thứ Năm, theo giờ New York, trong khuôn khổ các cuộc họp của quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tại Bangkok.

Các cuộc khảo sát cho thấy hộ gia đình Mỹ ngày càng bất mãn khi giá cả tăng nhanh hơn tiền lương, khiến việc trang trải chi phí sinh hoạt trở nên khó khăn hơn. Một báo cáo riêng công bố hôm thứ Tư cho thấy thu nhập bình quân theo giờ sau điều chỉnh lạm phát trong tháng 9 giảm so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng giảm thứ sáu liên tiếp.

Những mối lo hàng đầu

Dữ liệu CPI cho thấy giá xăng, thước đo giá cả hằng ngày đối với nhiều người, tăng 9,1% trong tháng 9 so với tháng trước. Đây là mức tăng mạnh nhất kể từ khi chiến tranh Iran bùng nổ, đẩy giá nhiên liệu tăng vọt vào tháng 3. Trong khi đó, giá dịch vụ y tế tăng 0,3%. Chi phí chăm sóc sức khỏe và giá xăng cùng đứng đầu danh sách những mối lo kinh tế của cử tri trước cuộc bầu cử giữa kỳ, theo khảo sát của KFF công bố trong tháng này.

Giá thuê nhà quy đổi của chủ sở hữu, thước đo chi phí nhà ở và là thành phần có trọng số lớn nhất trong CPI, tiếp tục tăng 0,3% so với tháng trước. Ngược lại, giá thực phẩm mua về dùng tại nhà giảm nhẹ, còn giá thuốc kê đơn cũng đi xuống.

Giá dịch vụ không bao gồm năng lượng và tiền thuê nhà tăng mạnh tháng thứ hai liên tiếp. Giá hàng hóa cốt lõi tăng mạnh nhất kể từ tháng 1.2025, với giá xe đã qua sử dụng và quần áo tăng đáng kể, trong khi giá đồ chơi ghi nhận mức tăng kỷ lục.

“Rõ ràng chúng tôi biết giá năng lượng và nhiên liệu sẽ tăng vọt. Nhưng mức tăng cao của CPI cốt lõi, tiếp nối số liệu tăng mạnh trong tháng 8, khiến chúng tôi lo ngại rằng tác động từ giá nhiên liệu có thể đang lan sang các hàng hóa và dịch vụ khác nhiều hơn”, Ben Ayers, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Nationwide, cho biết.

Báo cáo cũng cho thấy áp lực giá cả tiếp diễn từ làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu. Giá phần mềm máy tính và phụ kiện tăng kỷ lục 28,4% so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá máy tính, thiết bị ngoại vi và thiết bị trợ lý nhà thông minh tăng kỷ lục 9,7%.

Kinh tế là chủ đề tranh luận quan trọng giữa các ứng cử viên trong cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới. Tỉ lệ thất nghiệp ở mức thấp, chi tiêu tiêu dùng vẫn mạnh và đầu tư của doanh nghiệp tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, nhiều cử tri cho rằng chính sách thuế quan của tổng thống Donald Trump và xung đột Iran là nguyên nhân khiến chi phí sinh hoạt leo thang.

“Nhiều chính sách của ông Trump đang giúp kiềm chế lạm phát, nhưng cú sốc năng lượng mới thực sự là vấn đề nổi bật hôm nay,” Kevin Hassett, giám đốc hội đồng Kinh tế Quốc gia Nhà Trắng, phát biểu trên Fox Business. “Đây là một số liệu đáng thất vọng.”

Đầu năm nay, lạm phát đã hạ về gần mức thấp nhất kể từ đầu năm 2021. Nhưng chiến tranh khiến giá xăng, dầu diesel và các mặt hàng khác tăng vọt, đẩy lạm phát và cuối cùng là chi phí vay vốn lên cao.

Tác động của giá dầu diesel có thể khó tách riêng trong CPI. Chi phí nhiên liệu tăng thường ảnh hưởng trước tiên đến dịch vụ vận tải, sau đó lan sang thực phẩm, hàng hóa lâu bền như đồ nội thất và các sản phẩm khác có chi phí vận chuyển cao, dù quá trình này có thể có độ trễ.

Cũng trong ngày thứ Tư, cơ quan An sinh Xã hội Mỹ cho biết người hưởng trợ cấp sẽ được điều chỉnh tăng 3,6% theo chi phí sinh hoạt vào năm 2027, mức cao nhất trong bốn năm. Mức điều chỉnh này được tính dựa trên dữ liệu CPI quý III.

Với sự hỗ trợ của Mark Niquette, Aidan Williams, Michael Sasso và Hadriana Lowenkron