Tehran lập tức đáp trả bằng cảnh báo đóng cửa hoàn toàn tuyến vận tải năng lượng chiến lược, đẩy căng thẳng Trung Đông lên mức cao mới.

Cuộc đối đầu giữa Mỹ, Israel và Iran đã bước sang tuần thứ tư, với diễn biến ngày càng căng thẳng và phạm vi xung đột có dấu hiệu mở rộng. Trọng tâm khủng hoảng hiện dồn vào Eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng một phần năm nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.

Trong thông điệp đăng trên mạng xã hội tối 22.3, ông Trump yêu cầu Iran mở lại hoàn toàn eo biển này và không được đưa ra bất kỳ đe dọa nào. Ông đặt thời hạn 48 giờ và cảnh báo các cơ sở điện lực của Iran sẽ trở thành mục tiêu nếu yêu cầu không được đáp ứng.

Truyền hình nhà nước Iran dẫn lời giới chức quân sự tuyên bố nước này sẽ đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz nếu hạ tầng điện lực bị tấn công. Hãng tin Tasnim cho biết Iran có thể nhắm vào các cơ sở năng lượng, công nghệ thông tin và hệ thống khử mặn liên quan đến Mỹ và Israel trong khu vực.

Một quan chức cấp cao Iran còn mở rộng phạm vi cảnh báo sang lĩnh vực tài chính khi cho rằng các tổ chức mua trái phiếu kho bạc Mỹ cũng có thể bị coi là mục tiêu hợp pháp. Phát biểu này làm dấy lên lo ngại xung đột có thể lan sang các lĩnh vực ngoài quân sự.

Trên thực tế, hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã bị gián đoạn nghiêm trọng kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran từ cuối tháng 2. Lưu thông hàng hải hiện chỉ duy trì hạn chế, chủ yếu dành cho tàu của một số quốc gia nhất định.

Căng thẳng tiếp tục leo thang khi Lực lượng Phòng vệ Israel mở rộng các cuộc không kích nhằm vào cơ sở hạ tầng tại Tehran. Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz cho biết cường độ tấn công sẽ tăng mạnh trong những ngày tới, phối hợp với chiến dịch quân sự của Mỹ.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu khẳng định mục tiêu chiến lược là phá hủy hoàn toàn chương trình hạt nhân và tên lửa của Iran, đồng thời tạo điều kiện cho thay đổi chính trị tại nước này.

Những tuyên bố cứng rắn liên tiếp từ các bên cho thấy khả năng hạ nhiệt trong ngắn hạn còn hạn chế. Nguy cơ xung đột lan rộng tại Trung Đông ngày càng rõ rệt, nhất là khi các lực lượng ủy nhiệm tiếp tục bị cuốn vào vòng xoáy bạo lực. Tại Lebanon, số người thiệt mạng đã vượt 1.000 trong bối cảnh giao tranh gia tăng.

Khủng hoảng nhanh chóng tác động tới thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu Brent đã tăng hơn 50% kể từ cuối tháng 2, hiện dao động quanh 112 USD mỗi thùng. Đà tăng này làm dấy lên lo ngại về áp lực lạm phát trên diện rộng, đồng thời tạo rủi ro chính trị đối với chính quyền Mỹ khi kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần.

Giới chức Mỹ cho biết các cuộc tấn công tập trung vào hệ thống phòng thủ và căn cứ quân sự của Iran dọc eo biển Hormuz. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nhấn mạnh mục tiêu là làm suy yếu năng lực quân sự của Tehran, bao gồm không quân, hải quân và các chương trình vũ khí chiến lược.

Các chuyên gia nhận định ngay cả khi eo biển Hormuz được mở lại, nguồn cung dầu khí toàn cầu vẫn khó phục hồi nhanh. Nhiều cơ sở sản xuất và vận chuyển đã bị hư hại, trong khi tình trạng tắc nghẽn kéo dài khiến chuỗi cung ứng bị gián đoạn sâu rộng.

Tác động của khủng hoảng cũng lan sang lĩnh vực nông nghiệp. Giá năng lượng tăng cao kéo theo chi phí sản xuất phân bón và vận chuyển leo thang, làm gia tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung lương thực trong thời gian tới.

Thị trường tài chính toàn cầu bắt đầu phản ứng trước những biến động này. Dòng tiền có xu hướng dịch chuyển sang các tài sản an toàn, trong khi nhiều nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng đối mặt áp lực lạm phát và thâm hụt gia tăng.

Diễn biến tại eo biển Hormuz đang trở thành yếu tố then chốt chi phối cả địa chính trị lẫn kinh tế toàn cầu. Khi các bên tiếp tục gia tăng sức ép quân sự và ngoại giao, triển vọng đạt được một giải pháp sớm vẫn còn nhiều bất định.