Nếu trọng tâm của Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos năm ngoái là lời kêu gọi các khoản đầu tư khổng lồ từ khu vực tư nhân và nhà nước để thúc đẩy AI, năm nay câu chuyện đã chuyển sang việc chứng minh độ hiệu quả của những khoản tiền đó.

Tại AI House, một khu vực chật kín người do doanh nghiệp tổ chức, Rasmus Rothe của Merantix tuyên bố năm 2026 sẽ là “năm của lợi tức đầu tư từ AI.” Trên các tuyến phố chính ở Davos, những khẩu hiệu quảng bá xuất hiện dày đặc, khẳng định các tập đoàn như Cisco và IBM đã tìm ra cách sinh lời từ AI.

Trong khi đó, các lãnh đạo OpenAI liên tục công bố hàng loạt sáng kiến mới trong giáo dục, y tế và an ninh mạng nhằm bảo đảm mọi thị trường, không chỉ riêng Mỹ, đều được hưởng lợi từ công nghệ này. Trong một buổi trao đổi ngắn với báo chí, giám đốc điều hành Brad Lightcap dẫn lời nhà văn khoa học viễn tưởng William Gibson: “Tương lai đã đến, chỉ là nó vẫn chưa được phân bổ đồng đều.” Lightcap nói thêm rằng nhận định này “hoàn toàn đúng trong bối cảnh hiện nay.”

Những thông điệp đó phản ánh phần nào nỗi lo của ngành AI vào thời điểm hiện tại. Nhiều nhà đầu tư bắt đầu sốt ruột vì tăng trưởng vẫn chưa đủ để biện minh cho mức chi tiêu khổng lồ và định giá cao ngất của ngành. OpenAI, một startup đến nay vẫn chưa có lãi, đã cam kết chi hơn 1,4 ngàn tỉ euro cho trung tâm dữ liệu và chip AI trong những năm tới. Công ty đã ký nhiều thỏa thuận với các nhà cung cấp điện toán đám mây và hãng sản xuất chip, nhưng các thỏa thuận này từng bị chỉ trích là quá “khép kín.” Tại Davos, giám đốc tài chính Sarah Friar của OpenAI nói bà muốn “bác bỏ hoàn toàn” cách gọi đó.

Dù vậy, không khí tại Davos vẫn tràn đầy sự lạc quan khi nhiều lãnh đạo ngành AI nhấn mạnh những bước tiến thực tế trong kinh doanh. Dario Amodei, giám đốc điều hành Anthropic, cho biết chiến lược tập trung vào khách hàng doanh nghiệp đang mang lại lợi thế rõ rệt cho công ty. “Đây là mảng kinh doanh ổn định hơn nhiều so với tiêu dùng,” ông nói trong cuộc phỏng vấn với tổng biên tập Bloomberg John Micklethwait. “Chúng tôi tạo ra giá trị một cách trực diện.”

Anthropic cũng là cái tên được nhắc đến nhiều nhất tại hội nghị. Lý do nằm ở Claude Cowork, một công cụ mới đang lan truyền nhanh trong giới công nghệ nhờ giao diện trực quan và khả năng đảm nhận nhiều loại công việc thay cho người dùng cùng một lúc. Dù mới ở dạng “bản xem trước nghiên cứu” và chỉ dành cho một số người dùng trả phí, Cowork cho thấy AI có thể nâng cao năng suất cho nhiều nhóm nghề nghiệp khác nhau.

Không chỉ Anthropic, các nhà phát triển AI hàng đầu khác, trong đó có OpenAI, cũng đang nỗ lực chứng minh giá trị dịch vụ của họ với nhiều ngành, từ y tế đến tài chính. Lĩnh vực kỹ thuật phần mềm ghi nhận những tín hiệu tích cực sớm nhất, khi các công cụ AI đang rút ngắn đáng kể thời gian viết và sửa lỗi mã.

Tại Davos, OpenAI cho biết doanh thu từ mảng phần mềm, nơi các nhà phát triển trả phí để sử dụng giao diện lập trình ứng dụng của công ty, đã tăng thêm khoảng 1 tỉ USD “trong vài tuần gần đây,” cùng tốc độ tăng trưởng 19% mỗi tuần. Trước đó, Anthropic nói Claude Code đã đạt doanh thu quy đổi hằng năm 1 tỉ USD chỉ trong sáu tháng.

“Giờ không còn là lập trình theo cảm hứng nữa,” Tariq Shaukat, giám đốc điều hành Sonar, startup chuyên đánh giá chất lượng mã cho doanh nghiệp, nói. “Đây là giai đoạn sản xuất thực sự.”

Shaukat từng phụ trách bán hàng tại Google Cloud. Ông cho biết trước đây phải mất cả năm mới chốt được hợp đồng với các tổ chức tài chính lớn. Hiện nay, các ngân hàng đã sử dụng những sản phẩm AI chỉ mới ra mắt được vài tháng. Ông ước tính gần một phần ba lượng mã lập trình tại các ngân hàng trong năm nay sẽ do AI tạo ra.

Ở góc nhìn khác, Timothy Young, giám đốc điều hành startup Jasper, dẫn lại một châm ngôn ở công ty cũ VMware để lý giải vì sao các công cụ lập trình có thể kéo theo doanh thu ở nhiều ngành khác. “Giá trị đi theo những gì lập trình viên làm.”

Vấn đề đặt ra là AI phải tạo ra giá trị đủ nhanh. Bên cạnh áp lực về tốc độ thu hồi vốn, các công ty công nghệ ở Mỹ và châu Âu còn đối mặt với bối cảnh địa chính trị khó lường và nguy cơ chiến lược toàn cầu của họ bị gián đoạn.

Bao trùm lên hầu hết mọi cuộc trò chuyện tại Davos, kể cả về AI doanh nghiệp, là sự xuất hiện của Tổng thống Mỹ Donald Trump và cuộc đối đầu căng thẳng giữa ông và châu Âu liên quan đến Greenland. Trong các cuộc trao đổi riêng, nhiều người từ Thung lũng Silicon lo ngại châu Âu có thể đáp trả các đe dọa áp thuế của ông Trump bằng cách hạn chế sử dụng công nghệ Mỹ.

“Tôi chỉ có thể bày tỏ sự thông cảm sâu sắc với những đồng nghiệp cũ của mình, những người đang phải xoay xở trong một môi trường ngày càng phức tạp,” George Osborne, cựu chính trị gia Anh hiện phụ trách OpenAI for Countries, nói vào buổi sáng trước bài phát biểu của ông Trump.

Bên cạnh đó, các lãnh đạo công nghệ cũng tranh luận gay gắt về mức độ đe dọa từ Trung Quốc. Demis Hassabis, người đứng đầu mảng AI của Google, nói với Emily Chang của Bloomberg rằng phản ứng trước startup DeepSeek của Trung Quốc cách đây một năm là “quá mức.” Theo ông, các công ty công nghệ Trung Quốc vẫn chậm hơn khoảng sáu tháng so với những mô hình AI tiên tiến nhất từ các phòng thí nghiệm hàng đầu phương Tây.

Ở quan điểm đối lập, trong một cuộc trao đổi khác, giám đốc điều hành Mistral Arthur Mensch bác bỏ cách nhìn đó, gọi đây là “chuyện cổ tích.” Ông nói Trung Quốc “không hề lạc hậu so với phương Tây.”

Thực tế trên thị trường cho thấy ảnh hưởng của các mô hình Trung Quốc ngày càng rõ nét. Shaukat nói các mô hình mã nguồn mở từ Trung Quốc hiện diện “ở khắp mọi nơi.” Young của Jasper AI, công ty phục vụ ngành tiếp thị, cho biết ngày càng nhiều khách hàng yêu cầu dùng mô hình Trung Quốc vì chi phí thấp hơn. Christian Klein, giám đốc điều hành hãng phần mềm SAP, nói ông thấy nhu cầu tích hợp các mô hình AI của Alibaba tăng lên trên khắp châu Á và cả tại châu Âu. “Một số công ty nói rằng, ‘Anh sẽ bị đánh thuế. Được thôi, vậy chúng ta hãy cùng xem qua những lựa chọn thay thế nào,’” Klein cho biết.

Nếu xu hướng này tiếp diễn, các hãng công nghệ khác có thể buộc phải điều chỉnh giá mô hình AI của mình. Điều đó sẽ khiến việc thu hồi vốn đầu tư trở nên khó khăn hơn.