Sara Yoon vẫn nhớ như in khoảnh khắc bác sĩ da liễu tại Seoul mô tả về dịch vụ mới nhất của phòng khám. Vốn tiếng Anh không hoàn hảo của ông lại vô tình khiến lời chào mời nghe giống một bộ phim khoa học viễn tưởng hơn là một quy trình chăm sóc da thông thường.

"Cái này được làm từ người chết đấy," ông nói.

Nữ influencer 40 tuổi, bà mẹ hai con đến từ New Jersey vừa chuyển đến Seoul vào năm 2023, thoáng khựng lại nhưng chỉ trong một tích tắc. Tại các phòng khám lấp lánh ở Gangnam, quận nhà giàu sầm uất của thành phố, liệu trình có nguồn gốc từ mô người hiến tặng này đã trở thành một giải pháp làm đẹp không thể bỏ qua. Bệnh nhân xếp hàng dài. Các lọ thuốc cháy hàng liên tục. Cổ phiếu của L&C Bio Co., công ty công nghệ sinh học quy mô nhỏ của Hàn Quốc đang dẫn đầu cơn sốt này với dòng sản phẩm booster trẻ hóa da Re2O, đã tăng hơn gấp đôi trong năm qua.

Sự ngập ngừng thoáng qua của Yoon phản ánh tốc độ thâm nhập cực nhanh của một trong những thành phần khó tin nhất y học hiện đại vào dòng chảy làm đẹp chủ lưu tại Hàn Quốc, nơi việc theo đuổi làn da "dong-an" (gương mặt trẻ thơ) thúc đẩy việc tìm kiếm không ngừng nghỉ các liệu pháp đột phá tiếp theo. Tuy nhiên, sự bùng nổ này cũng đang vấp phải sự giám sát chặt chẽ từ các cơ quan quản lý. Giới phê bình đặt dấu hỏi về tính đạo đức khi sử dụng mô người hiến tặng cho các thủ thuật thẩm mỹ, cũng như lo ngại nhu cầu ngày càng tăng có thể làm gián đoạn nguồn cung vốn dành cho các mục đích y tế truyền thống như tái tạo bầu ngực hay điều trị bỏng.

"Tôi thuộc tuýp người thích thử nghiệm," Yoon chia sẻ. Cô hiện đang cập nhật hành trình chăm sóc da của mình với hơn 90.000 người theo dõi trên Instagram và đã thực hiện liệu trình đầu tiên vào tháng 9. "Tôi đã dần chuyển sang tư duy văn hóa bản địa, đó là đặt niềm tin rất lớn vào bác sĩ."

Hầu hết các dòng skin booster hiện nay, chẳng hạn như Rejuran (liệu pháp tiêm DNA cá hồi) hay Laetigen (liệu pháp collagen từ heo), hoạt động bằng cách đưa các hợp chất kích thích da tự sản sinh collagen. Nhưng đối với những bệnh nhân lớn tuổi, hoặc những người có gương mặt bị hóp sâu sau khi giảm cân cấp tốc bằng thuốc trị béo phì, hiện tượng thường được gọi là "gương mặt Ozempic," thì khả năng tự tái tạo đó rất hạn chế.

Liệu trình Re2O bao gồm việc tiêm một lọ dung tích 6 ml chứa cơ chất ngoại bào chiết xuất từ da người đã qua xử lý trực tiếp vào mặt và cổ của bệnh nhân. (Slogan của sản phẩm là: "Đắp da lên da.") Quy trình này tạo ra một giàn đỡ biểu bì tức thì giúp làm đầy các nếp nhăn nhỏ, se khít lỗ chân lông và hình thành một cấu trúc cho các tế bào của chính cơ thể phát triển vào đó. Các bác sĩ da liễu thu phí từ 600.000 won đến 800.000 won (khoảng 400 USD đến 530 USD) cho mỗi buổi, cao hơn hẳn mức 200.000 won đến 300.000 won của các dòng skin booster thông thường.

Nguồn da sử dụng trong Re2O đến từ mô hiến tặng tại Mỹ và được chứng nhận bởi hiệp hội Phát triển Mô và Chế phẩm sinh học (AATB) có trụ sở tại Washington, tổ chức chuyên thiết lập các tiêu chuẩn về sử dụng an toàn mô người hiến tặng và quy trình ủy quyền của người hiến. Một vài công ty Hàn Quốc khác, bao gồm Hans Biomed và CG Bio, cũng sản xuất các dòng skin booster có nguồn gốc từ mô người được AATB chứng nhận.

"Đây đơn thuần là mô da đã được loại bỏ hoàn toàn các tế bào nhằm ngăn ngừa phản ứng thải ghép và các tác dụng phụ gây dị ứng," bác sĩ Kim Han-saem, giám đốc chuyên môn tại phòng khám Da liễu DoD ở Seoul, người đã áp dụng Re2O từ khi sản phẩm ra mắt vào cuối năm 2024, cho biết. "Khi tiêm vào làn da bị lão hóa hoặc tổn thương, bạn không phải đang kích thích nó mà là đang tái xây dựng lại cấu trúc. Đó là lý do vì sao đây là một phương pháp tiếp cận hoàn toàn khác biệt."

Bác sĩ Kim cho biết thêm, nhu cầu đối với liệu trình này đã vượt quá năng lực sản xuất từ năm ngoái, khiến một số bệnh nhân phải chờ đợi tới cả tháng mới đến lượt hẹn.

Cơ sở khoa học đã mang lại uy tín cho lời chào mời này. Các nhà nghiên cứu xác định sự đứt gãy của cơ chất ngoại bào, giàn đỡ giàu collagen tạo nên độ đàn hồi và tính toàn vẹn cấu trúc của da, là một trong những dấu hiệu đặc trưng cốt lõi của quá trình lão hóa sinh học, theo một nghiên cứu có tính bước ngoặt công bố năm 2013 và được cập nhật một thập kỷ sau đó. Khi mạng lưới cơ chất này suy thoái, da bắt đầu chảy xệ và các mạch máu trở nên mỏng manh hơn. Re2O được thiết kế để thay thế phần cơ chất đã mất đó, thay vì chỉ đơn thuần kích thích cơ thể sản sinh thêm collagen.

Các liệu trình tương tự cũng đang giành thị phần ở những nơi khác. Tại Mỹ, một sản phẩm mang tên Renuva đang gây sốt trong giới Hollywood dựa trên chính khái niệm nền tảng này. Trong khi Re2O được chiết xuất từ da hiến tặng, Renuva lại làm từ mỡ người hiến tặng, được xử lý thành một ma trận dạng tiêm đóng vai trò làm giàn đỡ cho các tế bào mỡ của chính bệnh nhân. Qua vài tháng, các tế bào này sẽ tái định cư tại vùng được điều trị, giúp khôi phục thể tích căng đầy mà không cần phẫu thuật.

Nhu cầu đối với các liệu trình hứa hẹn làm chậm, đảo ngược hoặc che giấu các dấu hiệu lão hóa rõ rệt tiếp tục tăng trưởng trên toàn cầu. Thị trường chống lão hóa toàn cầu được dự báo sẽ tăng gần gấp đôi lên 150 tỉ USD vào năm 2035, theo Precedence Research, trong đó châu Á dẫn đầu đà mở rộng nhờ thu nhập tăng lên, tầm ảnh hưởng của mạng xã hội và tình trạng già hóa dân số nhanh chóng thúc đẩy nhu cầu. Đến năm 2050, cứ 5 người trên thế giới thì có 1 người, tỉ lệ khu vực châu Á - Thái Bình Dương là 4:1, bước sang tuổi ngoài 60, theo số liệu từ Liên hợp quốc.

Đối với L&C Bio, cơn sốt này đang chuyển hóa thành mức tăng trưởng thần tốc. Lợi nhuận hoạt động quý I của công ty đã tăng 917% so với cùng kỳ năm trước, đạt 6 tỉ won. Công ty hiện sản xuất tới 80.000 lọ Re2O mỗi tháng; mục đích là nâng lên 150.000 lọ/tháng vào nửa cuối năm và đạt 300.000 lọ trong vài năm tới, theo tổng giám đốc điều hành Lee Whan Chul.

"Chúng tôi đang nhận được các yêu cầu phân phối từ khắp nơi trên thế giới, một phần cũng nhờ vào làn sóng K-beauty," ông Lee nói. Công ty hiện đã xuất khẩu Re2O — viết tắt của "Return to Your 20s" (Trở lại tuổi 20) sang các nước bao gồm Singapore và Nhật Bản. Doanh nghiệp lên kế hoạch bắt đầu giao hàng đến Úc, Hong Kong, Malaysia, Nga và Thái Lan trong năm nay và sẽ tiến quân vào thị trường Mỹ vào năm sau.

Cơn sốt skin booster phản ánh một sự chuyển dịch rộng lớn hơn trong ngành y tế Hàn Quốc. Số lượng bác sĩ phẫu thuật thẩm mỹ mở phòng khám tư đã tăng gần gấp đôi trong thập kỷ qua lên hơn 2.700 người, mật độ tính theo đầu người cao nhất thế giới, theo hiệp hội Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ Quốc tế (ISAPS). Các bác sĩ vốn được đào tạo trong các chuyên khoa thiết yếu ngày càng bị thu hút dịch chuyển sang y học thẩm mỹ do mức thu nhập hấp dẫn hơn và nhu cầu thị trường ngày một lớn.

Du lịch y tế đang góp phần khuếch đại nhu cầu này. Khách du lịch nước ngoài đổ xô đến Seoul thường tìm kiếm các thủ thuật mang lại kết quả tức thì, thay vì các liệu trình sử dụng laser, sóng siêu âm hoặc các thiết bị năng lượng vốn đòi hỏi nhiều buổi trị liệu mới đạt được hiệu quả nâng cơ và săn chắc chuyên sâu.

Tuy nhiên, giới chỉ trích đã dấy lên những lo ngại về đạo đức và an toàn xung quanh việc sử dụng da người hiến tặng trong điều trị thẩm mỹ, cảnh báo rằng nhu cầu tăng cao có thể làm chuyển dịch nguồn mô khỏi các ca phẫu thuật y tế. Trong các phiên điều trần tại quốc hội vào tháng 10, các nghị sĩ Hàn Quốc đã yêu cầu xây dựng các biện pháp bảo vệ để ngăn chặn tình trạng khan hiếm này, đồng thời thiết lập một khung pháp lý nghiêm ngặt hơn, tương thích với các quy trình thử nghiệm lâm sàng bắt buộc tại Mỹ và châu Âu. Cơ quan quản lý thực phẩm và dược phẩm Hàn Quốc hiện đang xem xét vấn đề này.

Các dòng skin booster chứa ECM hiện đang được sử dụng mà thiếu đi "các thử nghiệm lâm sàng, phê duyệt sản phẩm hoặc hệ thống theo dõi an toàn đầy đủ," ông Kwon Dongju, luật sư chuyên ngành y tế tại công ty luật Yoon & Yang có trụ sở tại Seoul, cho biết trong một bản đệ trình gửi Quốc hội vào tháng 4. Ông kêu gọi ban hành lệnh cấm sử dụng mô người trong các thủ thuật thẩm mỹ, tái phân loại các sản phẩm mô dạng tiêm thành dược phẩm, và thắt chặt các yêu cầu về văn bản chấp thuận tự nguyện đối với cả người hiến tặng lẫn bệnh nhân.

Phía AATB cho biết trong một thông cáo rằng họ "chưa ghi nhận trường hợp nào mà việc sử dụng mô cho mục đích thẩm mỹ gây ảnh hưởng đến tính sẵn có của nguồn mô dành cho các phương pháp điều trị y tế khác." Tổ chức này bổ sung rằng việc hiến tặng mô luôn tôn trọng "nguyện vọng bằng văn bản" của người hiến. Trong trường hợp chưa có sự chấp thuận trực tiếp từ người hiến khi còn sống, gia đình họ sẽ được thông báo rõ ràng về các danh mục sử dụng dự kiến, bao gồm cấy ghép, trị liệu, nghiên cứu và giáo dục  và được tạo điều kiện để chất vấn.

Ông Lee khẳng định mẫu đơn chấp thuận của L&C Bio đã nêu rõ mô hiến tặng có thể được sử dụng cho mục đích thẩm mỹ, đồng thời cho rằng các cáo buộc về tình trạng khan hiếm mô là phóng đại và mang động cơ chính trị. Công ty đã tiến hành hơn 400.000 thử nghiệm lâm sàng dù không bắt buộc và sẵn sàng đón nhận các quy định kiểm soát chặt chẽ hơn cũng như sự minh bạch về mặt hành chính.

"Y học hiện đại dựa trên mô hiến tặng đang tiến hóa theo hướng cải thiện cấu trúc da và các tổn thương do lão hóa, bên cạnh việc điều trị cho bệnh nhân bỏng, chấn thương và ung thư," công ty cho biết trong một thư gửi cổ đông vào tháng 9. "Điều này cho thấy ý nghĩa cao đẹp của việc hiến tặng đang được mở rộng sang các liệu pháp thẩm mỹ và y học tái tạo, mang lại lợi ích cho nhiều bệnh nhân và thành viên trong xã hội hơn."

Dù vậy, dư luận tại Hàn Quốc dường như vẫn đang chia rẽ sâu sắc về vấn đề này. Gần 67% số người được hỏi trong một cuộc khảo sát vào tháng 3 do Research Lab thực hiện cho biết họ sẽ chỉ đồng ý hiến tặng nếu nguồn mô được giới hạn nghiêm ngặt cho các thủ thuật y tế truyền thống. Cuộc khảo sát được ủy quyền bởi mạng lưới Người tiêu dùng Y tế, nhóm dân sự phi lợi nhuận phản đối việc sử dụng mô người cho mục đích thẩm mỹ. Các bài đăng chỉ trích trên mạng xã hội thậm chí còn gắn nhãn liệu trình này là "dịch xác chết."

Tuy nhiên, bác sĩ Kim cho biết các bệnh nhân có xu hướng cảm thấy an tâm hơn là lo sợ khi biết sản phẩm có nguồn gốc từ mô người. "Phản ứng của họ luôn làm tôi bất ngờ," vị bác sĩ da liễu nói. "Thay vì lùi lại vì sợ hãi, hầu hết bệnh nhân lại bảo: 'Nếu là từ người thì chẳng phải sẽ an toàn hơn sao?'"

Giới lâm sàng nhận định mối lo ngại thực sự nằm ở làn sóng các sản phẩm được tiếp thị hợp pháp nhưng lại làm từ nguồn mô không xuất phát từ các ngân hàng được AATB chứng nhận. "Điều tôi lo ngại là các sản phẩm đang tràn vào từ các nguồn chưa được kiểm định," bác sĩ Kim cảnh báo. "Chúng ta sẽ không thể biết mô tử thi đó thực sự lấy từ đâu hoặc liệu nó đã được sàng lọc đúng quy chuẩn hay chưa."

Về phần mình, Yoon đã lên kế hoạch cho buổi hẹn tiếp theo và khẳng định làn da của cô chưa bao giờ đẹp hơn thế. Điều cuối cùng thuyết phục cô không phải là những lý thuyết khoa học mà chính là thử nghiệm cá nhân của bác sĩ điều trị. Ông đã tiêm Re2O lên một bên mặt và để nguyên bên còn lại, sau đó cho cô thấy sự khác biệt. Ông cho biết chỉ trong vòng một tuần, chính ông cũng tự nhận thấy sự thay đổi rõ rệt. "Tôi đặt niềm tin vào chính thử nghiệm đó của ông ấy," Yoon nói.

— Với sự hỗ trợ tư liệu từ Cat Barton