Bitcoin vừa ghi nhận tuần tăng mạnh nhất trong hơn ba năm, chấm dứt một mùa hè trì trệ. Giới giao dịch tiền mã hóa có thể cảm ơn Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, người có kế hoạch đẩy mạnh mua lại trái phiếu đã châm ngòi cho đợt tăng này. Nhưng chỉ như vậy thì chưa đủ để thực sự đưa thị trường này trở lại vùng giá tăng.

Mức tăng 23% chủ yếu đến từ vai trò của Bitcoin trong giao dịch "phá giá đồng đô la" (dollar debasement trade), một dòng vốn thỉnh thoảng chảy sang các tài sản thay thế do lo ngại về gánh nặng vay nợ của Mỹ và cách hoạch định chính sách khác thường của Nhà Trắng.

Động thái của ông Bessent càng khoét sâu thêm những lo ngại đó, dù đồng tiền mã hóa lớn nhất thế giới đã bắt đầu chững lại sau khi vượt mốc 80.000 USD vào thứ Ba. Nhà đầu tư có lý do để thận trọng. Đợt bán tháo dữ dội của Bitcoin hồi tháng 10, sau khi lập đỉnh hơn 126.000 USD, đã cho thấy vì sao những câu chuyện lý giải điều gì tạo nên giá trị của nó thường không trụ vững.

Một số nhà giao dịch từng liên tục quảng bá tiền mã hóa như một công cụ phòng ngừa rủi ro đến từ đồng đô la một cách hiệu quả, sánh ngang với vàng - vốn được xem là kênh trú ẩn truyền thống của thị trường. Nhưng cú sập trong 24 giờ hồi tháng 10, khi Bitcoin lao dốc hơn 12% sau khi tổng thống Donald Trump tái khởi động đe dọa áp thuế với Trung Quốc, đã dập tắt ý tưởng đó. Cùng lúc đó, vàng lại tăng lên mức cao kỷ lục.

Bitcoin từ lâu đã đi tìm một câu chuyện đủ vững chắc để chứng minh nó có giá trị nội tại, chứ không đơn thuần là một tài sản đầu cơ thuần túy. Cuộc tìm kiếm này càng trở nên cấp thiết hơn kể từ khi Bitcoin bước qua tuổi "vị thành niên", và thu hút sự chú ý của các nhà quản lý quỹ tổ chức lớn. Điều đáng nói là đến nay nó vẫn chưa tìm ra được một câu chuyện nhất quán hay đủ thuyết phục.

Lý lẽ thường thấy của những người ủng hộ Bitcoin là ví nó như "vàng kỹ thuật số", đồng thời coi đây là công cụ phòng ngừa lạm phát gia tăng. Cũng như hồi tháng 10, ý tưởng này năm nay chưa mang lại nhiều kết quả. Giá vàng đã tăng hơn 7% từ đầu năm 2026 đến nay, trong khi Bitcoin vẫn giảm gần 10% dù đã có đợt bật tăng vừa qua.

CHart

Trong đợt tăng vọt diễn ra tuần trước, khi cả vàng lẫn Bitcoin đều tăng đáng kể, khó có thể coi là một phép so sánh tương đồng. Phần lớn đà tăng của tiền mã hóa đến từ việc các nhà giao dịch từng đặt cược giá sẽ giảm nhưng không lường trước được cú đảo chiều, buộc phải mua vào để đóng vị thế (short covering). Còn vàng thì chỉ đơn giản diễn biến đúng như kỳ vọng.

Michael Saylor, chủ tịch công tuy quản lý quỹ Strategy, một trong những người ủng hộ Bitcoin mạnh mẽ nhất, kêu gọi nhà đầu tư mua thêm đồng tiền mã hóa này trong đợt tăng vọt, dù bản thân chính công ty ông lại không mua thêm vào kho dự trữ của mình.

Triển vọng có khung pháp lý thuận lợi là một câu chuyện phổ biến khác được dùng để trấn an những người ủng hộ Bitcoin. Ông Trump rõ ràng rất yêu thích tài sản kỹ thuật số, đã tham gia vào nhiều dự án riêng của mình và thúc đẩy thông qua luật về stablecoin hồi năm ngoái.

Cuộc gặp của ông với các lãnh đạo doanh nghiệp tiền mã hóa ngay sau "quả bom" thông tin của Bessent về việc mua lại trái phiếu là một sự trùng hợp may mắn, như cây viết Vassilis Karamanis của Bloomberg từng ghi nhận. Điều này đã củng cố vị thế của Bitcoin đúng vào thời điểm thuận lợi.

Sự chú ý của tổng thống giờ đây chuyển sang Đạo luật Clarity, dự luật về cấu trúc thị trường hứa hẹn thiết lập những hàng rào bảo vệ cần thiết để thúc đẩy tiền mã hóa được chấp nhận rộng rãi hơn trên Phố Wall.

Nhưng hành động của các nhà lập pháp và cơ quan quản lý luôn khó đoán định, ngay cả trong những thời điểm thuận lợi nhất. Tiến trình của dự luật này đã bị đình trệ, một phần do bất đồng nội bộ liên quan đến các điều khoản đạo đức nhằm giới hạn sự dính líu của chính ông Trump vào lĩnh vực này. Thượng viện Mỹ dự kiến sẽ không xem xét lại dự luật cho đến giữa tháng 9, để lại rất ít thời gian để thông qua đầy đủ trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.

Điều còn thiếu trong tất cả những câu chuyện trên là một luận điểm thực sự nổi bật, đủ để tách biệt tiền mã hóa khỏi các loại tài sản khác theo đúng như những gì những nhà tiên phong ủng hộ Bitcoin từng tuyên bố.

Bitcoin ra đời với sứ mệnh giải phóng đồng tiền khỏi sự kiểm soát của hệ thống tài chính truyền thống, một hình thức tiền mặt kỹ thuật số phi tập trung ưu tiên hàng đầu cho quyền riêng tư và khả năng tiếp cận bình đẳng. Lời hứa đó đến nay vẫn chưa thành hiện thực. Người ta vẫn chuộng dùng stablecoin, được bảo chứng bằng đồng đô la, hoặc tiền mặt và các tài sản tương đương để thực sự mua sắm hàng hóa. Những nỗ lực xây dựng một nền kinh tế chỉ dùng riêng Bitcoin phần lớn đã bị từ bỏ.

Nhưng dù vậy, cũng chẳng có gì đáng xấu hổ khi chấp nhận Bitcoin đúng như bản chất vốn có của nó. Mọi tài sản đều phải khởi đầu từ đâu đó, và ngay cả vàng cũng từng bắt đầu hành trình của mình như một phương tiện trao đổi cách đây vài thiên niên kỷ. Có thể một ngày nào đó, tiền mã hóa này sẽ đạt được mọi giấc mơ mà người sáng tạo ẩn danh Satoshi Nakamoto từng kỳ vọng. Hoặc nó cũng có thể mãi mãi chỉ là như hiện tại: Một công cụ đầu cơ mang lại cơ hội kiếm tiền, miễn là bạn đủ can đảm chịu đựng rủi ro.