Trước hết, cú sốc dầu mỏ đang trực tiếp làm xáo trộn nền tảng vận hành của kinh tế số. Tâm điểm nằm ở eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương khoảng 20% tổng lượng dầu mỏ giao thương trên biển toàn cầu.

Kể từ khi xung đột nổ ra ngày 28.2, lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển giảm tới 70% chỉ trong 48 giờ, với hơn 150 tàu phải neo đậu ngoài khơi chờ đợi, trước khi gần như về 0. Diễn biến này nhanh chóng đẩy giá dầu Brent vượt mốc 100 USD mỗi thùng ngày 8.3, lần đầu tiên trong bốn năm, trước khi đạt đỉnh 126 USD mỗi thùng.

Tiếp theo, cú sốc thứ hai đến từ khí heli, nguyên liệu không thể thay thế trong sản xuất chip. Cơ sở Ras Laffan của QatarEnergy ngừng hoạt động từ ngày 2.3 sau các đợt tấn công bằng drone. Sự cố này ngay lập tức loại bỏ khoảng 30% nguồn cung heli toàn cầu khỏi thị trường. Theo tính toán của IndexBox, thị trường đang thiếu hụt khoảng 5,2 triệu mét khối heli mỗi tháng, đủ để nhanh chóng làm thắt chặt nguồn cung. Giá giao ngay đã tăng 70 đến 100% chỉ trong hơn một tuần.

Khí heli vì vậy trở thành điểm nghẽn quan trọng. Loại khí này giữ vai trò then chốt trong quang khắc và làm mát khi sản xuất bán dẫn và hiện chưa có chất nào có thể thay thế hiệu quả. Do đó, bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể kéo dài và lan rộng trong toàn ngành. Theo Phil Kornbluth, chuyên gia tư vấn thị trường heli, thế giới sẽ đối mặt với ít nhất 2 đến 3 tháng gián đoạn sản xuất và cần thêm 4 đến 6 tháng để chuỗi cung ứng hoạt động bình thường trở lại.

Trong bối cảnh đó, nhu cầu AI bùng nổ càng làm áp lực gia tăng. Chip phục vụ game vốn đã đứng ở cuối danh sách ưu tiên phân bổ, và xung đột tại Iran chỉ làm trầm trọng thêm xu hướng có từ trước. Nhu cầu HBM dự kiến tăng 70% trong năm 2026, với HBM chiếm tới 23% tổng sản lượng wafer DRAM, tăng từ mức 19% của năm 2025.

Khi các nhà sản xuất chuyển wafer sang phục vụ GPU AI của các hyperscaler, nguồn cung DRAM và NAND tiêu dùng tiếp tục bị thu hẹp. Điều này buộc các doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược. Samsung và SK Hynix, hai nhà sản xuất bộ nhớ lớn nhất thế giới, được cho là đang lên kế hoạch tăng giá bộ nhớ server lên tới 70% trong quý này. Đồng thời, Micron tuyên bố rút khỏi phân khúc bộ nhớ tiêu dùng để ưu tiên khách hàng trung tâm dữ liệu AI, theo CNBC.

Trong khi đó, nguồn cung brom, nguyên liệu thiết yếu để sản xuất bo mạch in chống cháy, cũng đối mặt rủi ro lớn. Khoảng hai phần ba sản lượng brom toàn cầu đến từ Israel và Jordan, theo Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ. Brom được sử dụng trong quy trình khắc bán dẫn để loại bỏ vật liệu thừa, trong khi hydrogen bromide độ tinh khiết cao được dùng để khắc polysilicon khi sản xuất DRAM và NAND flash.

Rủi ro này đặc biệt rõ tại Hàn Quốc. Samsung và SK Hynix đặt các cơ sở sản xuất chính tại đây, trong khi Hàn Quốc nhập khẩu tới 97,5% lượng brom từ Israel, theo Hiệp hội Thương mại Hàn Quốc (KITA). Vì vậy, bất kỳ gián đoạn nào cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ quy trình lắp ráp GPU và máy chơi game. Nếu xung đột kéo dài đến 10 tuần, toàn ngành có thể chứng kiến tình trạng khan hiếm chip theo từng giai đoạn, bắt đầu từ các node tiên tiến rồi lan sang các thị trường đầu cuối.

Tác động này dần hiện rõ ở cấp độ sản phẩm. Với người dùng cuối, áp lực đang dồn vào hai sản phẩm được chờ đợi nhất năm 2026. Nintendo Switch 2 đã ghi nhận mức bán 3,5 triệu máy chỉ trong bốn ngày đầu ra mắt vào 6.2025 và trở thành console bán chạy nhất lịch sử Nintendo tại thời điểm đó, theo công ty. Tuy nhiên, thiết bị này hiện đối mặt với rủi ro gián đoạn nguồn cung cho các lô hàng tiếp theo.

Trong khi đó, GTA VI của Rockstar Games tiếp tục bị hoãn đến tháng 11.2026. Take Two Interactive cho biết hãng cần thêm thời gian để đạt chất lượng như kỳ vọng của người chơi, theo CNBC. Cả hai sản phẩm đều phụ thuộc nhiều vào chip NAND và DRAM từ Hàn Quốc, vào bảng mạch PCB sử dụng brom, cũng như các tuyến vận chuyển đang bị gián đoạn.

Cuối cùng, logistics toàn cầu cũng đang rời xa trạng thái bình thường. Các hãng vận tải container lớn như Maersk, CMA CGM và Hapag Lloyd đã đình chỉ hoạt động qua eo biển và các tuyến liên quan như Biển Đỏ. Tuyến đường vòng qua Mũi Hảo Vọng dài hơn khoảng 3.500 đến 4.000 hải lý và mất thêm 10 đến 14 ngày so với bình thường, trong khi giá cước tăng vọt do nhu cầu dồn lên đột ngột.

Theo ước tính của ngành, mỗi TEU hàng hóa phải chịu thêm 200 đến 400 USD chi phí phát sinh do đi vòng. Hapag Lloyd đã áp dụng phụ phí rủi ro chiến tranh 1.500 USD mỗi TEU từ ngày 2.3. Vận chuyển hàng không cũng chịu áp lực khi năng lực toàn cầu giảm khoảng 18%. Riêng hành lang Trung Quốc, châu Âu ghi nhận mức giảm 40% công suất do các trung tâm trung chuyển ở Trung Đông ngừng hoạt động.

Những chi phí này cuối cùng sẽ được chuyển vào giá thành sản phẩm. IDC đã cắt giảm dự báo thị trường PC toàn cầu năm 2026 do thiếu hụt bộ nhớ và chi phí linh kiện leo thang, đồng thời thừa nhận tác động từ xung đột Trung Đông thậm chí chưa được phản ánh đầy đủ trong các dự báo.