Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã bước sang tuần thứ năm với những diễn biến cực kỳ nghiêm trọng, đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào trạng thái hoảng loạn. Nhà Trắng vừa đưa ra những tuyên bố cứng rắn nhất kể từ khi giao tranh nổ ra, đe dọa sẽ mở rộng mục tiêu tấn công sang các cơ sở hạ tầng dân sự thiết yếu của Iran nếu nước này không lập tức nhượng bộ.

Trump còn mong muốn các nước đồng minh vùng Vịnh sẽ trả chiến phí cho cuộc chiến này nếu lan rộng và kéo dài.

Trong một thông điệp phát đi vào ngày thứ Hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo rằng nếu Tehran tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz, phía Mỹ sẽ kết thúc chiến dịch bằng cách phá hủy hoàn toàn các nhà máy điện, cơ sở khai thác dầu mỏ và thậm chí là hệ thống khử mặn nước của quốc gia này. Đây là một sự leo thang đáng kể về mức độ đe dọa, vì việc tấn công vào các cơ sở cung cấp nước sạch có thể bị coi là tội ác chiến tranh theo các công ước quốc tế.

Trên thực địa, tình hình quân sự đang diễn biến hết sức phức tạp. Lực lượng Phòng vệ Israel đã tiến hành nhiều đợt không kích dữ dội vào sâu trong lãnh thổ Iran, gây ra tình trạng mất điện diện rộng tại thủ đô Tehran và các vùng phụ cận. Đáp trả lại, Iran tuyên bố đã thực hiện các cuộc tấn công nhắm vào nhà máy lọc dầu Bazan tại Haifa của Israel. Cuộc chiến không còn gói gọn giữa các bên trực tiếp khi lực lượng Houthi tại Yemen, do Tehran hậu thuẫn, cũng đã tham chiến bằng cách phóng tên lửa và máy bay không người lái nhắm vào lãnh thổ Israel.

Thống kê về thương vong trong hơn một tháng qua đã vẽ nên một bức tranh thảm khốc. Tính đến thời điểm hiện tại, đã có hơn 4,750 người thiệt mạng, trong đó khoảng ba phần tư là các nạn nhân tại Iran. Tại mặt trận phía Bắc, Lebanon cũng gánh chịu tổn thất nặng nề với hơn 1,1 ngàn người tử vong và hơn một triệu người phải rời bỏ nhà cửa đi lánh nạn. Sự khốc liệt của chiến sự còn khiến ba binh sĩ thuộc lực lượng giữ gìn hòa bình của Liên Hợp Quốc tử nạn trong vòng 24 giờ qua.

Về mặt quân sự, Mỹ đang tăng cường hiện diện đáng kể tại khu vực. Khoảng 3,5 ngàn thủy quân lục chiến và thủy thủ đã có mặt trên tàu tấn công đổ bộ Tripoli tại vùng biển Trung Đông. Nhóm tác chiến này mang theo nhiều máy bay chiến đấu hiện đại, sẵn sàng cho các kịch bản can thiệp sâu hơn. Ngoài ra, giới chức quốc phòng Mỹ tiết lộ đang cân nhắc một chiến dịch đặc biệt nhằm thu giữ lượng uranium gần cấp độ vũ khí của Iran để ngăn chặn nguy cơ hạt nhân.

Cuộc khủng hoảng này đang bóp nghẹt nền kinh tế thế giới thông qua "yết hầu" Hormuz. Eo biển này vốn là con đường lưu thông của một phần năm lượng dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu. Việc Iran đe dọa đóng cửa và áp phí đi đường tại đây đã khiến giá dầu thô kỳ hạn của Mỹ vượt ngưỡng 100 USD/thùng lần đầu tiên kể từ năm 2022. Giá dầu Brent cũng đã chốt phiên ở mức trên 112 USD/thùng, báo hiệu một đợt tăng trưởng giá năng lượng kỷ lục theo tháng. Tại Mỹ, giá xăng trung bình đang tiến gần mức 4 USD mỗi gallon, gây áp lực chính trị cực lớn lên chính quyền đương nhiệm trong năm bầu cử Quốc hội.

Trên mặt trận ngoại giao, nỗ lực của các bên trung gian như Ai Cập, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ vẫn chưa mang lại kết quả cụ thể. Tổng thống Ai Cập El-Sisi đã đưa ra lời kêu gọi khẩn thiết tới Washington nhằm chấm dứt xung đột, cảnh báo rằng giá năng lượng leo thang sẽ phá hủy nền kinh tế của các quốc gia đang phát triển và gây bất ổn chính trị toàn cầu. Pakistan cũng đã tổ chức các cuộc họp cấp ngoại trưởng với hy vọng tạo ra các điều kiện cho một cuộc đối thoại có cấu trúc.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa các bên vẫn còn quá lớn. Trong khi phía Mỹ khẳng định Iran đã đồng ý với phần lớn trong số 15 yêu sách mà Washington đưa ra, thì Bộ Ngoại giao Iran lập tức bác bỏ và gọi các yêu cầu này là phi lý. Tehran đưa ra kế hoạch 5 điểm của riêng mình, trong đó bao gồm yêu cầu bồi thường chiến tranh và chấm dứt các hoạt động quân sự của Israel nhắm vào Hezbollah tại Lebanon.

Sự mâu thuẫn trong các tuyên bố của giới lãnh đạo và tình hình giao tranh ác liệt trên biển, bao gồm vụ tấn công vào tàu chở dầu Al-Salmi của Kuwait tại cảng Dubai, cho thấy Trung Đông đang đứng trước một cuộc chiến tranh tổng lực. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent khẳng định Washington sẽ giành lại quyền kiểm soát eo biển Hormuz bằng mọi giá, kể cả việc thiết lập các đội tàu hộ tống đa quốc gia, để đảm bảo dòng chảy năng lượng không bị gián đoạn. Trong khi đó, Thủ tướng Israel Netanyahu nhận định rằng cuộc chiến hiện đã đi qua quá nửa chặng đường về mặt mục tiêu quân sự, bất chấp những cảnh báo về một thảm họa nhân đạo đang ngày càng hiện hữu.