Chuyện gì đang xảy ra?

Ngày 26.12, ứng dụng chuyên nhắn tin Zalo gửi yêu cầu nhiều người dùng phải chấp thuận điều khoản sử dụng mới. Người dùng chỉ có hai lựa chọn: đồng ý tất cả hoặc ngừng dùng Zalo. Việc này diễn ra chỉ vài ngày trước khi luật Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân 2025 bắt đầu có hiệu lực từ 1.1.2026.

Vì sao nhiều người dùng phản ứng?

Thông báo của Zalo không cho chọn từng phần dữ liệu. Nếu không đồng ý, tài khoản có thể bị khóa và xóa sau 45 ngày. Điều này khiến nhiều người cảm thấy bị ép phải bấm “đồng ý” để tiếp tục dùng ứng dụng quen thuộc.

Zalo làm vậy để làm gì?

Zalo có thể đang “chạy trước” luật mới. Khi luật có hiệu lực, các sự đồng ý trước đây có thể không còn hợp lệ. Việc yêu cầu người dùng như vậy giúp Zalo có căn cứ pháp lý mới để tiếp tục sử dụng dữ liệu và tránh rủi ro sau ngày 1.1.2026.

Cơ quan quản lý phản ứng ra sao?

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia đã mời VNG,công ty sở hữu Zalo, đến làm việc. Cơ quan này yêu cầu làm rõ việc thu thập, sử dụng dữ liệu và cách buộc người dùng chấp thuận điều khoản mới, nhấn mạnh nguyên tắc: dữ liệu cá nhân chỉ được thu thập khi người dùng đồng ý rõ ràng.

Vì sao câu chuyện Zalo và dữ liệu cá nhân quan trọng?

Zalo có hơn 79 triệu người dùng mỗi tháng và khoảng 2 tỉ tin nhắn mỗi ngày, theo thông tin cập nhật vào quý 3.2025 của công ty chủ quản VNG. Với quy mô đó, cách Zalo xử lý dữ liệu cá nhân không chỉ ảnh hưởng đến người dùng, mà còn cho thấy doanh nghiệp Việt Nam sẽ áp dụng và thực thi luật bảo vệ dữ liệu mới ra sao trong thời gian tới.

Zalo có thể làm tốt hơn để tránh phản ứng từ người dùng không?

Có. Nếu Zalo chuẩn bị kỹ hơn về thông điệp, lộ trình và cách triển khai, đồng thời cho phép người dùng được lựa chọn theo từng mục đích xử lý dữ liệu, trải nghiệm sẽ dễ chấp nhận hơn. Ngoài ra, việc đầu tư một hệ thống tiếp nhận và xử lý yêu cầu dữ liệu cá nhân bài bản cũng có thể giúp giảm cảm giác bị ép và hạn chế bức xúc.

Động thái này có khiến người dùng Zalo bỏ sang ứng dụng khác không?

Khả năng này không lớn. Lý do là phần lớn người dùng đã gắn chặt với Zalo vì “ai xung quanh cũng dùng”. Việc chuyển sang ứng dụng khác sẽ khiến họ khó liên lạc với gia đình, bạn bè, công việc. 

Chuyện tương tự có từng xảy ra trên thế giới?

Việc các nền tảng công nghệ bị phạt vì thu thập dữ liệu không đúng luật đã xảy ra nhiều lần:

Năm 2022, Hàn Quốc phạt Google và Meta tổng cộng khoảng 71,8 triệu USD vì không được sự đồng ý hợp lệ của người dùng khi thu thập dữ liệu cho quảng cáo cá nhân hóa. Trước đó, Pháp từng phạt Google 57 triệu USD vì thiếu minh bạch trong việc xin phép người dùng. WhatsApp (thuộc Meta) cũng bị phạt 267 triệu USD tại châu Âu vì vi phạm nguyên tắc minh bạch dữ liệu.

Điểm chung trong các vụ này là: người dùng không được thông báo rõ ràng và không có lựa chọn thực sự tự nguyện.

Hậu câu chuyện Zalo, thị trường sẽ phản ứng thế nào?

Việc Zalo triển khai yêu cầu chấp thuận điều khoản mới ngay trước khi luật Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân 2025 có hiệu lực đang được nhiều nền tảng số khác theo dõi sát. Không ít doanh nghiệp cũng đối mặt với khó khăn tương tự trong việc xin lại sự đồng ý tự nguyện từ người dùng, do hệ thống chưa đủ khả năng xử lý dữ liệu theo từng mục đích và quy định của luật mới đặt ra nhiều yêu cầu phức tạp. 

Trong bối cảnh đó, việc Zalo đi trước được xem như một “phép thử”, giúp các nền tảng còn lại quan sát phản ứng của người dùng và cơ quan quản lý trước khi quyết định có áp dụng cách tiếp cận tương tự hay không.